قسمت مورد استفاده گياه پوست ريشه ، گل ، برگ و بويژه شيرابه گياه مىباشد .
تركيبات شيميائى :
گياه حاوى مواد سمى نظير اوشارين
Usharin
، كالوتروپين
Calotropin
، كالوتوكسين
Calotoxin
، كالاكتين
Calactin
و ژىگانتين
Gigantin
مىباشد .
كالوتروپين ماده گلوكزيدى به فرمول
C 29 H 40 O 39
مىباشد كه از سموم قلبى است ولى به مقادير كم مقوى قلب بوده و مانند ديژيتاليس عمل مىنمايد . علاوه بر موارد فوق شيرابه گياه داراى كائوچوك ، آلفا و بتاكالوتروپئول و بتاآميرين مىباشد . سرم اين شيرابه خطرناك و اختلالات بينائى بوجود مىآورد .
تاريخچه :
اين درختچه و درختچه ديگرى از همين خانواده با نام علمى
Calotropis procera ( Willd ) R . Br
( كد 1129 ) هر دو در طب سنتى با نام عشر معروف بودهاند و از زمانهاى بسيار دور مورد مصرف داشته اند . به سانسكريت آنها را
Alarka , Mandara , Arka
و به هندى
AK
و
Madar
و در طب سنتى عشر ناميده شدهاند . در كتب طب سنتى اين دو تحت عنوان عشر و در يك موضع آمدهاند و خواص درمانى آنها را تقريبا يكسان دانستهاند .
به منظور جلوگيرى از اطاله كلام ، تاريخچه و كاربرد آنها در طب سنتى ذيل عشر ( 2 ) كد 1129 آمده است .
كاربرد امروزى :
پوست ، ريشه و شيرابه گياه قىآور ، مسهل ، معرق و ريشه آنتى اسپاسموديك و خلطآور است .
پوست ريشه و شيرابه گياه در جذام ، ديسانترى ، فيلپائى و بهويژه در سفليس مورد مصرف دارد و آن را جيوه گياهى مىنامند . از گلها در آسم و بهعنوان تقويت عمومى و محرك معده استفاده مىشود و بالاخره گياه در صرع ، هيسترى ، تشنج و فالج مورد مصرف سنتى دارد . در پاكستان از شيرابه گياه با نام
Shir madar
در موارد
Cholera
، نزله ، برفك و از خيسانده گلها در روغن به صورت ماليدن روغن در دردهاى عضلانى و عصبى استفاده مىشود و به نام روغن
AKh
معروف است .
Code - 1129
عشر ( 2 )
Calotropis procera ( Willd ) R . Br
درختچه كوچكى است به بلندى 4 - 3 متر از خانواده
Asclepiadaceae
كه در اعضاء آن شيرابه سفيدرنگى وجود دارد كه داراى ماده گوتاپركا مىباشد و از درختان كائوچوئى ايران به شمار مىرود .
ساقه و شاخههاى اين درختچه ضخيم ، پيچخورده ، گرهدار ، كمى قرمز رنگ و شاخههاى جوان از كرك سفيد پوشيده شده است .