تاريخچه و موارد مصرف آن در طب سنتى :
انسان ما قبل تاريخ از آن تغذيه مىكرده است و در حفاريها در بعضى از قبور مربوط به دوران پارينه سنگى آثار آن ديده شده است . نام علمى گياه
Corylus
از
Corys
يونانى گرفته شده است به يونانى آن را
Karyon pontikon
و به پهلوى
Pondok
و فندك
Fondok
ناميده شده كه ماخوذ از
Pontikon
يونانى مىباشد و بندق عربى معرب از بندك فارسى است . حنين
Pontikon
را به بنطاقيا معرب نموده است .
ابن سينا و ابن بيطار مىنويسد به نظر ابقراط فندق مقوى باه و زيادكننده شعور مىباشد و ديوسكوريد درباره خواص فندق مىنويسد :
فندق براى معده زيان دارد ، آميخته پودر آن با عسل در سرفه مزمن و جوشانده آن با كمى فلفل در زكام و ضماد سوخته پوست آن با پيه خوك يا پيه خرس در روياندن مو در طاسى موثر مىباشد . برخى تصور كردهاند كه ماليدن مخلوط از سوخته آن با روغن زيتون بر جاندانه 1 * كودكان شيرخوار رنگ كبود چشم آنها و موى پلك را سياه و شعور آنها را زياد مىكند 2 * .
رازى در كتاب دفع مضار اغذيه مىنويسد كه غذائيت بندق زياد مىباشد 3 * و غذائيت آن از گردو بيشتر و توقف مغز بدون پوست در معده كم و پوست آن قابض و بندآورنده اسهال است . اگر آن را با انجير و سداب و عسل مخلوط نمايند پادزهر سموم مىباشد 4 * .
جلوز بندق است كه در گيلان زياد است و آن را جيلغوزاى ، جوز الجيل و جلغوزه مىنامند 5 * . سبب صفرا مىشود ، خوردن آن با عسل آب در استفراغ خونى سودمند ، ديرهضم و تحريككننده استفراغ است 6 * .
اگر پيش از غذا خورده شود پادزهر سموم است و بعد از غذا بايد با انجير و سداب خورده شود 7 * .
طبيعت آن گرم در آخر اول و خشك در اول مىباشد . چون محرك استفراغ مىباشد سردمزاج بايد آن را با عسل آب و قند و گرممزاج با سكنجبين و گلاب تناول نمايد ، اگر مغز آن با پوسته نازك روى آن خورده شود اسهال را بند مىآورد ولى سردرد ايجاد مىكند و مغز خالص بدون پوست نازك سريعا هضم مىشود . مقدار خوراك آن تا 70 گرم مىباشد .
پوست سبز آن بىاندازه قابض و 8 / 4 گرم آن اسهال مزمن را درمان مىكند . روغن مغز آن گرم و خشك و در سرفه ، درد سينه و درد كبد ناشى از سردى و ماليدن روغن آن در گزيدگى كژدم و رتيل سودمند است 8 * .
روغن آن كمى معطر و مانند روغن بادام تهيه مىشود و آن ملين و تازه آن در قولنج عصبى و نزله حاد ريه مصرف مىشود . مقدار خوراك آن 5 الى 15 گرم مىباشد و اگر نياز بيشترى باشد تعداد دفعات را بايد بيشتر كرد نه مقدار خوراك را ، و جانشين آن روغن بادام شيرين و روغن بذر كتان مىباشد 9 * .
تركيبات شيميائى :
مغز فندق داراى 60 - 50 درصد روغن مىباشد كه به مصرف تغذيه ، روشنائى و عطرسازى مىرسد همچنين داراى فيتوسترين ، ساكارز ، يك ماده پروتيدى به نام
Coryline
مىباشد در مغز فندق مواد معدنى ، كلسيم ، فسفر ، آهن ، سديم ، پتاسيم ، تيامين ، نياسين و ويتامين
D
مىباشد .