Code - 1703
مقل
Commiphora mukul Engl .
مقل گم رزين درختچهاى است از خانواده
Burseraceae
به ارتفاع حد اكثر 3 متر ، خاردار كه محل رويش آن افريقا ، عربستان و بهويژه مناطق گرم هندوستان مانند ميسور ، سند و دكان مىباشد . شاخهها كمى خميده و سرشاخههاى جوان كركدار ، نوكتيز ، گلها كوچك قهوهاىرنگ مىباشند .
تاريخچه :
مقل از زمانهاى بسيار دور شناخته شده و در تورات نام آن آمده است 1 * .
Charaka
و
Sushruta
هندى در قرن هفتم پيش از ميلاد از آن در امر درمان استفاده مىكردهاند . به سنسكريت
Guggula
و
Devadhupa
( به معنى دود خدا ) و هندى
Gugul
و به يونانى
Edillion
ناميده شده است . پزشكان سنتى اسامى مترادف آن را چنين ذكر نمودهاند :
بدليون ، مقل اليهود ( حنين ) ، كور ( رازى ) ، به رومى بدوليون ، بداليون و به هندى گوگل به سريانى مقلا و فيرف و نيز بوى جهودان ، مقل هندى ، كركر ، قفر ، مقل يهودى و مقل احمر ( ابو ريحان ) ، مقل صقلبى ، مقل عربى و مقل ارزق ( ابن سينا ) . طبق نظر شليمر ، هوپر و مايرهوف نام علمى گياه همان مىباشد كه در صدر آمده است .
ديوسكوريد ذيل بدليون مىنويسد :
بدليون را ملذاقون ، بلوخين و الواجين و كفرا نيز مىنامند و آن را از هند مىآورند و آن گرم ، ملين ، ضد آروغ ، خردكننده سنگ كليه ، مدر و قاعدهآور مىباشد در گلودرد ، هيدروسل ، سرفه ، نفخ ، درد پهلو ، گزيدگى حشرات ، پارهگى عضله ، تشنج و شياف رحمى آن در چسبندگى دهانه رحم و به صورت مخلوط در مرهمها به كار مىرود . در سختى اعصاب و عقدهها موثر مىباشد و عقدهها را نرم مىكند 2 * .
ابن ماسويه آن را در ورمهاى داخلى ، خراشيدگى رودهها و ماسرجويه در ورم سخت بيضه و رازى آن را در طاعون 3 * موثر دانستهاند 4 * .
[ خوردن 10 گرم آن با عسل ] * بلغم را از بين مىبرد و خوردن 5 / 2 گرم آن با آب عسل يا آب هليله و بليله و آمله درمانكننده زخم بواسير مىباشد . آماس ناى را تحليل مىبرد و بهطور موضعى در بواسير سودمند مىباشد 5 * .
نوع سيسيلى 6 * مقل نسبت به نوع عربى رطوبت بيشتر و برعكس نوع عربى آن خشكتر مىباشد . مقل لخته خون را در احشاء تحليل مىبرد و ضماد مقل عربى در ورم حلق و حنجره و جوشانده آن در كچلى موثر مىباشد 7 * .
مقل زيادكننده شهوت و پادزهر سموم مىباشد . در زگيل ، زردزخم ، استفراغ خونى سودمند است به شكل خوراكى ، شياف و بخور ، زايمان را آسان و مشيمه را خارج مىكند و گير منافذ كليه و مثانه را باز مىكند .