احتمالا به نظر مىرسد غليخن برى با نام رومى نياطن مندرج در مقاله سوم شماره 33 صفحه 255 كتاب دياسقوريدوس اين گياه باشد .
گياه بهعنوان مقوى معده مصرف سنتى دارد .
Code - 1103
زيبا پونه طبى
Calamintha officinalis Moench .
گياهى است علفى ، پايا ، كركدار از خانواده
Labiatae
كه داراى ساقهاى نرم مىباشد و ندرتا بلندى آن از 30 سانتيمتر تجاوز مىنمايد . برگها بزرگ ، بيضىشكل ، دندانهدار به رنگ سبز تيره ، دمبرگدار و متقابل ، گلها درشت ارغوانى يا ياسى رنگ كه از كنار برگها در قسمت انتهائى ساقه ظاهر مىشوند و از دو لب تشكيل شدهاند و لب تحتانى داراى سه لوب مىباشد گلها مجتمع به صورت نوعى سنبله درآمده اند . دندانههاى كاسه مژكهاى دراز دارند گياه شبيه به نعناع مىباشد منتهى گلها بزرگ و دور از هم مىباشند گياه معطر و بوئى شبيه به نعناع و بادرنجبويه دارد .
گياه در مناطق مرطوب ، اراضى سنگلاخ كوهستان و اراضى باير و ارتفاعات 1500 متر مركز اروپا ، فرانسه ، جنوب انگلستان ، شمال افريقا و جنوب غربى آسيا رويش دارد .
قسمت قابل مصرف درمانى سرشاخههاى گلدار و ماده موثره آن اسانس مىباشد كه اثر درمانى آن شبيه به اسانس نعناع و مريمگلى مىباشد .
تاريخچه و موارد مصرف درمانى :
نام علمى گياه
Calamintha
مشتق از دو كلمه يونانى
Kale
يا
Kalos
به معنى زيبا و
Minth
به معنى نعناع مىباشد .
در سال 1477 ميلادى
Aemilius Macer
آن را در جذام و داء الفيل
Elephantiasis
به كار برده است . در انگلستان
Culpeper
آن را در ناراحتىهاى دستگاه ادرارى ، انسداد كبد و طحال ، اسپاسم و كرامپ عضلات ، درد معده ، درد سياتيك و لكههاى سياه صورت موثر دانسته است .
گياه مدتها در موارد وزوز گوش ، هوابلعى ، سكسكه ، نفخ سوءهاضمه خستگى و ضعف معده مصرف شده است همچنين آن را محرك سيستم عصبى دانستهاند .
برگ گياه در تركيب الكلا و الكلاتوروولنر و اسپس و ولنر وارد مىشود . در سوريه از آن در موارد زخم دهان و انگل روده نيز استفاده مىشود .
طرز مصرف و مقدار خوراك :
دم كرده يك قاشق سوپخورى از سرشاخهها در يك فنجان آب بعد از غذا .
گياه را به عربى قلمنت ، نعناع برى ، نعناع الجبل ، ريحان برى مىنامند .