Code - 1676
عكنه
Colchicum ritchi R . BR .
گياهى است علفى ، پايا از خانواده
Liliaceae
كه محل رويش آن شبهجزيره سينا ، مريوط ، فلسطين و سوريه مىباشد . در اين نوع سورنجان تعداد برگها 4 - 3 و ندرتا به 6 - 5 برگ و درازاى برگها به 30 - 15 و پهناى 3 - 5 / 2 سانتيمتر مىرسد .
تاريخچه و موارد مصرف آن در طب سنتى :
ابن بيطار درباره آن مىنويسد :
محل رويش آن مصر و اطراف اسكندريه است و به بلاد شام در اندلس آن را سورنجان دقيق مىناميم .
گياه در افريقا نيز موجود است و بانوان مصرى آن را با ريشههاى " مستعجله " 1 * به منظور فربه شدن مىخورند . رازى گفته است كه عكنه قوه باه را زياد و صورت را سرخرنگ و شاداب مىكند 2 * .
طبيعت عكنه گرم و خشك است ، زيادكننده نيروى جنسى مىباشد و مداومت به آن سرخكننده چهره مىباشد به اندازهاى كه سرخى آن به سر نيز سرايت مىكند و به زودى رنگ آن زايل نمىگردد و زنان به منظور سرخ كردن رنگ رخسار آن را در وسمه به كار مىبرند 3 * .
اين گياه را لعبت بربرى 4 * نيز ناميدهاند و چون اثرات درمانى اين دو گياه يكسان مىباشد برخى از پزشكان سنتى اين دو را يكى دانستهاند . امروزه نيز از عصاره آن در مصر به منظور فربه شدن استفاده مىشود .
همچنين عصاره آن را در بيماريهاى صفراوى سودمند دانستهاند . اين گياه نيز داراى كلشىسين
Colchicine
مىباشد ولى مقدار آن كمتر از سورنجان طبى مىباشد ولى مصرف زياد آن سبب قى و اسهال و مسموميت مىشود .
( 1 * ) - مستعجله يا لعبت المره
Bryonia cretica
( 2 * ) - جامع مفردات ج 3 ص 129
( 3 * ) - مخزن الادويه 398
( 4 * ) - لعبه بربريه
Colchicum variegatum
Code - 1677
سورنجان
Colchicum speciosum Stev .
گياهى است علفى ، پايا از خانواده
Liliaceae
به ارتفاع 30 سانتيمتر ، برگها كه به تعداد سه عدد پس از پيدايش گل ظاهر مىشوند ، پهن دراز و زبانهدار و در پائين به غلافى باريك منتهى مىشوند ، گل كه در شهريور و مهرماه پديدار مىشود درشت به تعداد 4 - 1 عدد به رنگ صورتى ، كلاله كوتاه و يك جانبى ، خامه كمى بلندتر از پرچمها مىباشد ، ميوه پوشينه سه خانهاى ، ريشه غدهاى بزرگ ، سخت كشيده ، با