در جامع مفردات ابن بيطار و مخزن الادويه آمده است كه ظيان ياسمين برى 1 * مىباشد و به لغت اندلس بريد فوقه 2 * به معنى عشبه النار 3 * و به بربرى ايزيز 4 * ناميده شده است و در انتها نوعى از آن را كه ديوسكوريد ذكر نموده به نقل از وى آورده شده است .
قليماتس 5 * شاخههاى آن قرمز رنگ شبيه به حلفا مىباشد برگ آن به اندازهاى سوزاننده است كه زبان را زخم مىكند . مانند سميلقن به دور درختان مىپيچد . ميوه كوبيده شده آن اگر با آب يا ادرومالى خورده شود بلغم و صفرا را خارج مىكند و برگ آن جرب را از بين مىبرد و با نمك و شيطرج در آكله به كار مىرود 6 * .
رازى گويد : جالينوس در هفتم گفته است كه برگ آن به حدى سوزاننده است كه پوست را از عضو جدا مىسازد بنابراين در درجه چهارم گرما مىباشد 7 * .
مطالعات در مورد خواص و كاربرد گياه توسط غافقى ( متوفى 565 هجرى قمرى ) و شريف ادريسى ( 576 هجرى قمرى ) انجام شده كه ابن بيطار در جامع مفردات خود شرح داده و پزشكان بعدى مختصرى به آن اضافه نمودهاند طبق نظريات پزشكان سنتى بوئيدن گل آن در سردرد و ميگرن موثر است 8 * ، جوشانده ريشه و يا روغنى كه از قرار دادن ريشه و يا برگ آن در روغن بادام شيرين طبق روشى كلى به دست مىآيد در فالج
[ Paralysis ]
و لقوه
[ Facial paralysis ]
، استرخاء
[ Paresis ]
مزمن ، سرفه مزمن ، تنگ نفس و آسم سودمند است . خوردن ريشكهاى آن با بسفايج و مقل ارزق بلغم و سودا را از بين مىبرد و اگر حدود 25 / 1 گرم آن را با روغن بادام چرب نموده با همان اندازه افستين و كتيرا مخلوط و ميل نمايند بلغم و صفرا را خارج مىكند . جوشانده ريشه آن در روغن در امراض دهان و معده موثر و قىآور مىباشد بهويژه اگر با گل پنيرك مصرف شود . جوشانده رقيق آن مانند شيطرج پوست بدن را مىسوزاند و با سركه در بهق سفيد
[ Vitiligo alphos ]
و بهق اسود
[ Lentigo ]
و برص ، سياتيك و درد مفاصل و همچنين روغن آن در سياتيك موثر مىباشد . ضماد يا جوشانده رقيق آن در صورتى كه موضع را با اين دارو آن اندازه مالش دهند كه زخم شود در داء الثعلب
[ Alopecia ]
موثر است . مضمضه با جوشانده شاخه و برگ آن در سركه درد دندان را تسكين مىدهد .
مقدار خوراك ريشه آن تا 25 / 1 گرم مىباشد و خوردن 5 گرم آن باعث استفراغ ، كرب
[ Agonia ]
و كرامپ شديد و مرگ است . براى جلوگيرى از زيان آن را با روغن بادام ، مواد چرب و خنكىها مصرف مىنمايند 9 * .
قسمت قابل مصرف گياه :
امروزه فقط از برگ گياه بهطور موضعى استفاده به عمل مىآيد .