( 2 * ) -
Croton tinctorium L .
كه سينونيم ( مترادف ) با گياه مورد بحث
Chrozophora tinctorium
مىباشد .
( 3 * ) - صيدنه ابو ريحان بيرونى ، عپ ص 244
( 4 * ) - جامع مفردات ابن بيطار ، ج 3 ص 76
( 5 * ) - مطالب داخل پرانتز مورد قبول پزشكان بعدى قرار نگرفته است عقيلى خراسانى با واژه مىگويند شك و ترديد خود را اظهار مىدارد و سلطان الحكماء چنين مطلبى را بيان نمىكند .
( 6 * ) - اصل : الورم العارض فى حجب ادمغه الصبيان - تنببر ياسيس ، ورم حجاب دماغ اطفال - ام الصبيان
Hydrocephalus of newborn children
( 7 * ) - دياسقوريدوس تت 570
( 8 * ) - از تذكره 221 ، تحفه 170 ، مخزن 264
( * ) - مطالب داخل كروشه [ ] اضافه شده از مخزن الادويه است .
Code - 1466
برگ قيطران
Chrozophora verbascifolia Juss .
گياهى است پايا به ارتفاع تا 120 سانتيمتر ، داراى ساقههاى متعدد چوبى با پوست خاكسترى متمايل به سفيد و منشعب از خانواده
Euphorbiaceae
. برگها تخممرغى ، سرنيزهاى ، به ندرت دندانهدار و هر دو سطح برگ كركدار ، گل كوچك كه از بهمنماه تا آخر فروردين به صورت مجتمع خوشهاى كنار يا انتهاى شاخهها برنگ سبز متمايل به زرد پديدار مىشوند و تكجنسى مىباشند .
محل رويش گياه در ايران ، قزوين ، مردآباد كرج ، رودهن ، بين تبريز و صوفيان ، سلماس ، كرمان بين خاش و ايرانشهر ، خراسان ، سيستان ، زابل ، قصر شيرين ، بروجرد ، بندرعباس و ساير مناطق مىباشد و بهعنوان علف هرز شناخته مىشود .
در طب عوام برگ ، ساقه و ميوههاى خشك شده آن با نام برگ قيطران در سياهسرفه مصرف مىشود .
سابقا آن را در جزام به كار مىبردند . دانههاى گياه داراى 35 درصد روغن مىباشد كه مىتواند به جاى روغن خوراكى مورد استفاده قرار گيرد . رنگ حاصل از برگهاى گياه مانند تورنسل بهعنوان معرف شيميائى به كار مىرود .
گياه را به عربى زوريج ، تانوم ، به هندى شاه دو ، و به اردو و به پارسى قيطران و رنگينك مىنامند .
Code - 1468
پيرتر
Chrysanthemum cinerariaef olium ( Trev . ) V . S
گياهى است پايا ، پرپشت به ارتفاع حدود 80 سانتيمتر ، پوشيده از كرك نرم و سفيد از خانواده
Compositae
. ساقهها متعدد ، افراشته و در قاعده چوبى شده ، برگهاى پائين ساقه بزرگ ، متناوب و داراى 6 تا 7 بريدگى و سطح زيرين برگ پرزدار مىباشد . برگهاى قسمت بالاى ساقه كوچكتر ، با 2 تا 3