تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى ) — صفحة 102

مساهمون:

ص١٠٢

تركيبات شيميائى :

ميوه‌ها داراى 2 تا 8 درصد اسانس مىباشند كه در تركيب آن كارول يا كارون
Carvone
به فرمول
C 10 H 14 O
( 60 - 40 درصد ) ، ليمونن
Limonene
20 درصد به علاوه دى هيدروكارون
Dihydrocarvone
كاروئول
Carveol
، دىهيدروكاروئول
Dihydrocarveol
پينن
Pinene
، توژون
Thujone
و مقادير جزئى از ساير مواد پروتئين ، تانن ، اكسالات كلسيم و مواد چربى وجود دارد .

خواص درمانى :

ضد نفخ ، آنتى اسپاسموديك ، محرك توليد شير ، مشهى ، قاعده‌آور ، قابض ، تنظيم‌كننده ريتم قلب ، ضد ميكروب و خلطآور مىباشد . زيره از تشكيل گاز معده جلوگيرى مىكند و با اثر بر روى عضلات صاف روده ، اسپاسم را كاهش و با تحريك غدد شيرى ترشح شير را افزايش مىدهد .

موارد مصرف درمانى :

زيره سياه در موارد سوءهاضمه به‌ويژه سوءهاضمه با منشاء عصبى خواه مربوط به اعمال بدنى و چه سوءهاضمه ناشى از اضطراب و هيجان ، هم‌چنين سوءهاضمه همراه با نفخ ، در قولنج روده‌ها به خصوص دل‌پيچه كودكان و هوا بلعى كاربرد دارد ، زيره سياه محرك اشتها نيز مىباشد از اثر ضد اسپاسم آن براى تسكين دادن به دردهاى دوران قاعدگى و نيز تاخير وقوع قاعدگى در دختران جوان ، استفاده مىشود . در زنان شيرده به‌عنوان افزاينده توليد شير شناخته شده است . بالاخره از زيره در برونشيت ، پنومونى ، آسم ريوى ، نفس‌تنگى ، اسهال و به شكل غرغره در لارنژيت استفاده مىشود . در استعمال خارجى به صورت بخور از ريزش اشك چشم جلوگيرى مىكند براى اين منظور 5 گرم آن را در يك ليتر آب جوش ريخته و بخور مىدهند . هم‌چنين از اسانس زيره به صورت موضعى براى درمان جرب يا گال به صورت مخلوطى از 10 ميلىليتر اسانس ، 10 ميلىليتر الكل و 150 ميلىليتر روغن كرچك استفاده مىشود .

موارد مصرف زيره در صنايع :

از زيره در تهيه كنسروهاى سبزى ، سوپ ، نانهاى قندى ، كيك ، شيرينى ، راگو و پنير استفاده مىشود . در روم ، سوئد و نروژ در موارد فوق برگ‌هاى گياه را نيز به كار مىبرند . هم‌چنين از ريشه با كمى شير يك نوع نان تهيه مىشود . از اسانس زيره براى تهيه خميردندانها و دهان‌شويه‌ها و به‌عنوان ماده معطر در صنايع غذائى استفاده مىشود .

اشكال داروئى و مقادير مصرف :

1 - پودر ميوه‌ها به مقدار 5 ، 0 گرم چند بار در روز مخلوط با عسل