اسهال و خشككننده بلغم معده مىباشد و شريف گويد كه ضماد مخلوط سائيده چوب آن با حنا مو را تقويت و سردرد را رفع مىنمايد و در تركخوردگى درز استخوان سر سودمند مىباشد و اگر آن را با سفيده تخممرغ و آرد گندم مخلوط نمايند در دررفتگى مفصل سودمند است 1 * . به يونانى آن را بقسين مىنامند 2 * بقس معرب از بقسين يا بقسيون يونانى است و اهل شام آن را شمشار و به فارسى شمشاد گويند طبيعت آن در دوم گرم و خشك است ، ضماد سائيده چوب آن با سفيده تخممرغ و آرد گندم مفاصل را محكم و براى دررفتگى 3 * و سستى سودمند مىباشد . جوشانده برگ شمشاد در پرولاپسوس آنال 4 * موثر است تخم آن قابض و خشككننده رطوبات معده ، روده و حتى بزاق مىباشد و چنانچه آن را با شراب پخته و تغليظ نمايند براى باد سرخ ، عرق گز 5 * و كچلى خوب است برگ آن براى حيوانات سمى است بخصوص براى شتر و عرق شكوفه آن مانند عرق بهارنارنج مفرح قلب است .
مقدار خوراك تخم تازه كه مغز آن را خارج كرده باشند حدود 35 گرم و خشك آن حد اكثر 15 گرم مىباشد 6 * ناظم الاطباء مىنويسد كه به فرانسه آن را بوئيس و به لاتين بوكزوس و به يونانى پوكزوس مىنامند 7 * و شليمر نام علمى آن را
Buxus sempervirens
ضبط نموده است 8 * .
ناگفته نماند در كشورهائى كه مسلمانان در آنجا نفوذ نداشتهاند اولينبار در قرن 12 ميلادى كشيش هيلدجارد
Hildegard
آن را براى ريزش مو و به عنوان تصفيهكننده خون به كار برده است و سپس ماتيول
( Mathioll 1577 - 1501 )
اثر خيسانده چوب گياه را براى بند آوردن اسهال و برگ آن را براى خرمائى كردن رنگ مو ذكر نموده است .
قسمت مورد استفاده گياه برگها و پوست ريشه مىباشد .
تركيبات شيميائى :
برگ و پوست ريشه داراى مواد رزينى ، پكتين ، اسانس و آلكالوئيدهاى بوكسين
Buxin
، پارابوكسين
Parabuxine
، بوكسى نيدين
Buxinidine
، پارابوكسى نيدين
Parabuxinidine
، بوكسى نامين
Buxinamine
و علاوه بر آن در برگها بوكسامين
Buxamine
، بوكسامينول
Buxaminole
همچنين سيكلوبوكسين
Cyclobuxine
به مقدار كم
I sochondodendrine
و ويتامين
C
مىباشند .
خواص درمانى :
گياه اثرات پائينآورنده تبهاى نوبهاى ، صفرابر ، مسهل ، معرق ، مدر و ضد انگل را دارا مىباشد .
موارد مصرف درمانى امروزى :
پوكسين موجود در گياه اثر قاطع بر روى تبهاى نوبهاى همراه با التهاب مجارى صفراوى كه حتى نسبت به كنين مقاوم مىباشد دارد . لذا مصرف آن در مالاريا ، عفونت و نارسىهاى صفراوى و اختلالات كبدى توصيه شده است .