Code - 970
هند كوكى
Boerhavia diffusa L .
گياهى است علفى ، چندساله ، داراى ساقههاى متعدد افتان يا خيزان كه از ناحيه يقه علفى خارج و به رنگ سبز تيره ارغوانى مىباشند و از آنها شاخههاى متعدد منشعب شده كه به رنگ مايل به ارغوانى مىباشند محل انشعاب شاخهها كمى متورم مىباشد .
برگها متقابل با دمبرگ نسبتا دراز ، قلبىشكل ، سطح زبرين برگ سبزرنگ و سطح زيرين سفيد با فلسهاى ريز ، گلها كوچك و مجتمع به تعداد 4 تا 10 به شكل چتر قرمزرنگ و بدون برگك ، ميوه كوچك به درازاى 3 ميلىمتر تخممرغىشكل با 5 برجستگى مشخص و ريشه دوكىشكل ضخيم و دراز مىباشد .
محل رويش گياه مناطق حاره افريقا ، امريكا و آسيا مىباشد . گياه در سرتاسر هند تا بلوچستان امتداد دارد . در كراچى و بنگال نيز مىرويد در ايران در بلوچستان ، مكران ، بين نيكشهر و اسپله و در فارس در كتل كمارج رويش دارد .
تاريخچه :
گياه از ازمنه بسيار قديم در هند شناخته شده است و به سانسكريت آن را پونارناوا
Punarnava
مىناميدهاند كه به معنى از بينبرنده
Dropsy
يا استسقاء مىباشد و يكى از داروهائى است كه طب ايورودا براى آن ارزش زيادى قائل شده است . به هندى نيز آن را پونارناوا و سانت و
Thirki
و به اردو
Ispast
و به عربى رقامه ، رقمه و هند كوكى و به پارسى شبرنگى افشان ناميده شده است .
قسمت قابل مصرف : ريشه ، برگ و دانه گياه مىباشد .
تركيبات شيميائى :
گياه حاوى آلكالوئيد پونارناوين
Punarnavin
است كه فشار خون و ترشح ادرار را زياد و ضربان قلب را تند مىكند و بهويژه چون گياه داراى نيترات پتاسيم مىباشد اثر مدر بودن آن تشديد مىشود و مصرف 5 تا 10 گرم شيره آن حجم ادرار را زياد مىكند .
موارد مصرف درمانى :
يك داروى خوب كليوى محسوب مىشود به خصوص بر روى گلومرولهاى كليه اثر مىكند و ترشح ادرار را زياد مىكند . در ورم مزمن كليه و بيمارى
Bright
همراه با خيز عمومى انساج و آسيت موثر مىباشد ولى در
Cardiac dropsy
يا استسقاء ناشى از نارسائى احتقانى قلب تاثيرى ندارد . ريشه گياه در سيروز كبد ، خلط سينه ، خلط خونى ، سرفه ، رماتيسم ، درد سينه ، تورم بافتها ، هموروئيد موثر مىباشد با مقدار خوراك متوسط در آسم مصرف مىشود . مقدار خوراك زياد آن موجب استفراغ مىشود . در هند از آن