1 - جلنار ، جلنار مصرى كه حنجرى نام پارسى آن را درخت انار دشتى و نام تركى آن را " يبان نار آغاجى " ضبط نموده و به عربى رمانبرى ناميده مىشود و لوئى بر شرح اقرابادين كندى نام انگليسى آن را
Flower of the Wild pomegranate
بيان نموده است . نام علمى اين گياه همان است كه در صدر آمده و موضوع بحث مىباشد اين گياه از خانواده
Myrtacae
مىباشد و آنچه در كتب مفردات و قرابادينهاى قديم بنام جلنار آمده است منظور شكوفههاى همين گياه است و لاغير .
2 - جلنار فارسى ، گل انار فارسى يا گلنار
Punica granatum L
3 - گل انار يا گلنار كه نوع كشتشده انار با نام علمى
Punica granatum L var sativa K . Maly
كه در كتب قديم ضمن شرح رمان آمده است و در اين مجموعه ضمن ماده رمان كاربرد درمانى آن خواهد آمد .
برخى واژهنامهها نارمشك را مترادف با جلنار آوردهاند . اين اشتباه از آنجا ناشى شده است كه نارمشك را به عربى نيز رمانبرى مىنامند ابو ريحان نام هندى آن را ناكيسر و نام عربى آن را رمان هندى ذكر نموده است و نام علمى آن
Musua ferra L
مىباشد اين گياه در كتب قديم با نام نارمشك آمده است .
كاربرد درمانى جلنار در طب سنتى :
ديوسكوريد مىنويسد اثر درمانى آن مانند گل انار مىباشد و عصاره آن مانند عصاره " هيوقسطيدس " 2 * تهيه مىشود و همان اثر درمانى را دارد 3 * . رازى گويد چنانچه گرد آن را بر روى زخمها بهپاشند سريعا آنها را التيام مىبخشد و خوردن آن در استفراغ خونى ، زخم معده ، رطوبت معده موثر مىباشد و آن از تجمع مايعات در شكم و رحم جلوگيرى مىنمايد 4 * . در آفت ، زخم دهان ، شكمروشهاى سخت ، اسهال خونى و هموپتيزى سودمند است 5 * . ابن سينا گويد جلنار قابض و بندآورنده هرگونه سيلان مىباشد . پاشيدن گرد آن در خونريزى لثه ، قرحهها ، زخمهاى ناشى از كوفتگى و بريدگى ، زخم روده و لكوره سودمند مىباشد و مشمع تهيهشده از آن درد را آرام مىكند 6 * .
در فتق موثر و ماليدن مخلوطى از آن با سركه از ازدياد ورم جلوگيرى مىنمايد 7 * بدبوئى زيربغل را از بين برده و خوشبوكننده است . مضمصه با آن دندان و لثه را محكم و قرحه دهان را از بين مىبرد 8 * .
در ازدياد خون قاعدگى و هموروئيد نيز موثر مىباشد . بهترين طريقه مصرف آن كوبيدن شكوفههاى تازه و گرفتن آب و سپس خشك كردن آن و استفاده از عصاره خشكشده مىباشد . مقدار خوراك آن 2 درهم ( حدود 7 گرم ) و جانشين آن پوست انار است 9 * .
امروزه اين درختچه را به زبان عربى شجر الرمان البرى ، رمانبرى و گلهاى آن را ازهار الرمان البرى مىنامند .
( 1 * ) - طبق اين تعريف جلنار با گل درخت انار فرق دارد و گل انار در كتب قديم ضمن شرح " رمان " آمده است
( 2 * ) - هيوقسطيدس ، لحيه التيس ، شنك
Tragopogon pratens L