تركيبات شيميائى :
گلها حاوى اسانس معطر ، لينالول آزاد و استريفيه ، سافرل
Safrol
، اوژهنول ، ژرانيول ، پينن ، سزكوئى ترپنها ، كادينن ، بزوات دوبنزيل ، اسيد استيك ، اسيد بنزوئيك ، اسيد فورميك و اسيد ساليسيليك مىباشد .
قسمت مورد استفاده گل و اسانس مىباشد .
از گلها در موارد ناراحتىهاى هضمى با منشاء صفراوى ، استفراغ ، سردرد ، باد سرخ و از اسانس آنكه از تقطير گلها به وسيله بخار آب حاصل مىگردد علاوه بر مصارف آن در عطرسازى در تاكيكاردى ، فشار خون ، عفونتهاى روده ، وجود ترشحات چركى ، سردى و ناتوانى جنسى استفاده درمانى به عمل مىآيد .
اشكال داروئى :
اسانس : 2 تا 5 قطره ، سه بار در روز ، داخل عسل يا محلول الكلى
Code - 626
قيصوم ذكر
Artemisia abrotanum L
گياهى است پايا از خانواده
Compositae
به بلندى حد اكثر يك متر ، برگها سبز و ظريف و نخىشكل ، گلها كوچك مركب به صورت كاپيتول به رنگ زرد مايل به سبز كه به صورت خوشه در انتهاى ساقه به حالت آويخته مىباشد . رايحه آن دلپذير و بوى ليموترش مىدهد . گياه بومى جنوب اروپا بخصوص در تپههاى آفتابگير و زمينهاى پهناور خشك جنوب فرانسه به حالت وحشى مىرويد در بريتانيا و شمال امريكا نيز ديده مىشود و در مناطق ديگر آن را در باغچهها كشت مىدهند .
نام جنس گياه از
Artemis
كه يكى از نامهاى ديانا الهه يا ربهء النوع رومى مىباشد اخذ شده است .
همانطوريكه قبلا ذيل قيصوم آمد ديوسكوريد ذيل ابروطنن دو گياه را با اسامى
Abrotonon femelle , Abrotonon male
شرح داده است و پس از شرح ابروطنن ماده يا قيصوم انثى اضافه مىنمايد : نوع ديگر آن ابروطنن نر ناميده مىشود و آن داراى ساقه باريك و ميوه آن كوچك شبيه به ميوه افسنتين است كه در بلاد قبدوقيا و بلادى كه به آن آسيا گفته مىشود مىرويد هنگامى كه نپخته و يا پخته آن را تناول نمايند در تنگ نفس ايستاده
Ortopnea
، گسستگى ماهيچهها ، سياتيك ، سختى دفع ادرار و احتباس خون قاعدگى سودمند است . نوشيدن مخلوط آن با شراب پادزهر سموم گياهى است ماليدن ممزوج آن با روغن زيتون در تب و لرز سودمند است . اگر آن فرش زيرانداز باشد حشرات را مىگريزاند بويژه آنكه ضد سم عقرب و رتيل است . ضماد آن با به پخته يا نان در ورم گرم چشم سودمند است 1 * و كوبيده آن با آرد جو ورم زخم را تحليل مىبرد و اگر با روغن ايرسا مخلوط شود آن را از بين مىبرد ( ترجمه از دياسقوريدوس م 3 ش 24 ص 250 ) . رازى ذيل قيصوم آنچه را كه ديوسكوريد ذيل ابروطنن آورده است بهطور كامل با نام قيصوم از قول ديوسكوريد ذكر مىنمايد و از قول جالينوس اضافه مىكند كه آن بواسطه تلخى كه دارد كشنده اقسام كرم امعاء مىباشد و داروئى است قطعكننده و تحليلبرنده و آن