* گل نگونسار
[ مشخصات ]
گياهى است از تيره پامچالها كه از گلهاى زينتى مرغوب است . گلهايش به رنگهاى ارغوانى و قرمز تيره و سفيد و صورتى مىباشند و به بخور مريم ، شجره مريم ، بولف ، عرطنيثا ، خبز المشايخ ، ولف ، رقف ، ركف ، اذن الارنب ، هوم اليهود ، سيكلمه ، سيكلامن ، قعلامنيس ، آذريون و ذهبيه ناميده مىشود . « 6 » بخور مريم ؛ به لغت آفريقا بخور المشايخ و به شامى كف مريم و به يونانى فعيلاسوس و فقلامينوس و به سريانى طرمادواس و به عربى شجره المريم و دخن مريم و به فارسى پنجه مريم و به هندى هاتهاجورى گويند . نباتى است كه برگ آن شبيه به لبلاب كبير است و اكثرا در زير سايه درختها و جاهاى نمناك مىرويد و مستعمل بيخ آن مىباشد . بخور مريم نوعى عرطنيثا است و غير از آن مىباشد .
[ خواص و كاربرد ]
مزاج آن گرم در سوم و خشك در دوم است و در آن جلا ، تقطير ، تفتيح ، جذب ، تحليل قوى و تلطيف است . تخم آن جالى و ضمادش نافع داء الثعلب و خنازير و ورم سخت و كك و مك مىباشد . و بيخ آن ، پوست را پاك و نيكو گرداند و ضمادش با روغن زيتون نافع شقاق از سرما است نيز ماليدنش با سركه جهت داء الثعلب و نقرس و كك و مك نافع و عصاره آن با ادويه محلل نافع خنازير مىباشد و چون با عسل در چشم كشند ، منع نزول آب در چشم و تقويت ديد كند ليكن بايستى ابتدا گرمى آن را بهوسيله نشاسته كم نمود بعد در چشم استعمال كرد .
بعضى گويند كه نوشيدن بيخ آن با سكنجبين نافع يرقان و پاك كننده جگر و بازكننده بستهها ( سدد ) و مخرج صفرا بهوسيله عرق است و نبايد بيشتر از سه مثقال در اين موضوع استعمال شود . چكاندن ، خوردن و برداشتنش مدر حيض و مفسد جنين زنده و مخرج جنين مرده است و سخت زايى را علاج است .
خوراكش با ادويه گرم ، كرم را كشته و دفع مىكند و از خواصش اين است كه اگر بر
هامش
( 6 ) - فرهنگ فارسى ، دكتر معين ، ج 3 ، ص 3351 .