در ذكر گل خزامى چند نوع از آن ذكر كرديم و اسم طبّى آن
Cyanic levender
مىباشد و نيز گل خيرى يكى از انواع ذكر شده خزامى يا شببو مىباشد كه در رنگ يا بستانى و بيابانى شدن آنها فقط فرق مىكند و لكن از ناحيه طبّى و جوهرى كه در آنها همان سيانيك لاواندو هست و لهذا براى تفصيل موضوع خزامى را مطالعه كنيد .
تركيبات شيميايى :
در گياه شببوى زرد آلكالوئيد كِيْرىنين ، گلوكوزيدهاى كيرولين ، كيرانتين و اسانس روغنى فرّار يافت مىشود . تخم آن داراى در حدود 20 درصد روغن ثابت است . از تخم شببوى زرد يك گلىكوزيد سمّى فعّال به نام كيروتوكسين و يك گلىگوزيد با اثر كمتر به نام كيروزيد
A
جدا شده است ، در گل شببو اسانس و يك مادّه رنگى و مايروزين و كوئرستين يافت مىشود . « 2 »
شبق ( كهرباى سياه ) ( عنبر سياه )
عنبر كه كهربا نيز ناميده مىشود بهطور كلى سه نوع است :
الف : عنبر زرد مادّهاى است سخت ، شكننده ، نيم شفاف به رنگهاى زرد روشن تا قرمز ياقوتى مايل به زرد .
ب : عنبر خاكسترى يك ماده چسبنده انعطافپذيرى است كه در روده نوعى ماهى به
نام ماهى عنبر بهوجود مىآيد . از ترشّحات نرمتنان دريايى حاصل شده و به مصرف خوراك ماهى عنبر مىرسد .
پ : عنبر سياه يا كهرباى سياه كه به فارسى شبق ناميده مىشود ، يك فرآورده گياهى است كه ساختمانى شبيه آنتراسيت دارد و به آن « ذغال سنگ خشك » نيز گفته مىشود .
مادّهاى است سخت كه با شعله كم مىسوزد ولى بو و دود ندارد ، 95 - 90 درصد آن كربن است . « 1 »
هامش
( 2 ) - معارف گياهى ، ج 7 ، ص 1 .
( 1 ) - همان ، ج 6 ، ص 165 .