تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 77

مساهمون:

ص٧٧

در شاخه‌ها يك ميوه‌نما پديد مىآيد كه در آن تخمهاى سياه مثل تخمهاى خرفه مىباشد و يك قسم گل آن را در هندى سانت مىگويند و نيز در هندى گداپرنيا مىنامند . در اين يك جزء طبّى نمكى الكلايد مىماند كه آن را پونارناوين گويند كه در آن پتاسيم نيتريت و ديگر انواع پتاسيم و نمكيات به كثرت مىباشد . برگهايش از بالا سبز و از پايين سفيد ، مزاج آن گرم يك درجه و خشك دو درجه مىباشد . نفع خاص : مدرّ بول و عرق و حيض مىباشد و براى سينه و گرم‌مزاجها مضرّ است و نيز تخم آن در معاجين مقوّى باه استعمال مىشود و نافع يرقان و استسقاء مىباشد ، مشهى و پادزهر سمها است ، شير را جريان مىدهد بيخ را بر پاى زن ، طرف ران بمالند ولادت را سهل مىگرداند . در سفتى جگر و طحال و سنگ كليه و مثانه خيلى مفيد است ، در دانه‌ها و غبار چشم آن را در چشم مىچكانند ، نيز در سرفه و ضيق النفس و در تبهاى سوداوى و بلغمى نافع است ، ماليدن آن نافع گزيدگى عقرب مىباشد . مقدار خوراك آب آن از 6 تا 9 گرم ، بيخ آن از 3 تا 5 گرم مىباشد ، در محلهاى مرطوب روييده مىشود و در سل اطفال بيخ آن را در آب ساييده با فلفل سياه بدهند نافع است ، در مرض استسقاء آب برگ تازه ، 12 گرم مىدهند و تخم آن را تخم اسپست مىگويند و در كنز الحكما آمده است كه اگر بر بدن مريضى كه رعشه دارد ضماد كنند ، خيلى مفيد است . « 1 » اسم طبّى آن

Trianthema Pentanra
و نيز
Trianthema Decandra
مىباشد و در بعضى كتب اسم طبّى آن
Boeahavia Deffusa
نوشته شده است و اين داراى جوهرى به نام
Punarnavine

مىباشد و اين دوا در فهرست دواهاى غير مستعمل است . « 2 » انگليسى عرفى :

Pigweed
، هندى :
Sant
،
Thirki
، عربى : هندكوكى (
Handkuki )
هامش
( 1 ) - المفردات ، ص 128 ؛ مخزن المفردات ، ص 72 ؛ بستان المفردات ، ص 72 .
( 2 ) - همدرد ، ص 52 .