تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 348

مساهمون:

ص٣٤٨
يونانى : ارقان ، ايرقان ، ارقون ، فقوليون ، علام . رومانى : شنبه ، مقلوليون . سنسكريت : تمر ، كوك ونتا ، درى ورنت ، نكه رنجك ، ميدكا ، راگ گربها و اسمائى ديگر . اردو و هندى : مينهدى ، مهندى ، منيدى . انگليسى :
indian mqrette , henna
لاتينى :
leosonia alba
آن نباتى است معروف ساق آن به قدر يك ذرع و مقدارى بيشتر و در شهرهاى هند تا دو سه متر و به اندازه درخت انار مىرسد و شاخ آن سرخ رنگ و برگ آن شبيه به برگ زيتون و انار و مورد و نازك‌تر و كوچكتر و نرم‌تر است و گل آن را كه فاغيه مىنامند ريزه مايل به سفيدى خوشبو در خوشه‌هاى بهم چسبيده كه در يك سال دو بار گل مىكند يكى در ايام بارش كه اول پاييز است و ديگرى در زمستان و ميوه آن به قدر فلفل و پوست آن نازك و خوشه‌دار و در جوف آن دانه‌هاى ريزه و مزروع و قلم هر دو مىباشد و شاخه‌هاى آن را مىزنند و ساقه آن را با ريشه مىگذارند تا دوباره سبز مىگردد . و از مطلق فاغيه مراد گل آن است و از مطلق حنا مراد برگ آن است كه با آن موى را خضاب مىكنند و آن دو نوع است كرمانى و ترمزى و بهترين آن كرمانى سبز رنگ سوده و تازه است و مىگويند بهترين آن سبز سطبر برگ است و مىگويند نر و ماده مىباشد برگ نر آن عريض‌تر و بزرگتر و برگ ماده آن كوچكتر و سبزتر و بعد سائيدن رنگين‌تر و نبات آن رعناتر مىگردد و سرد و خشك است . شيخ مىفرمايد : ديسقوريدوس گويد : حناء درختچه‌اى است كه برگهايش بالاى شاخه‌ها قرار گرفته و به برگ زيتون شباهت دارند لكن از برگ زيتون بهتر و نرم‌تر و سبز رنگتر است گل حنا سپيد است و به گل اشنه مىماند و بوى خوش دارد . تخم حنا سياه و شبيه به تخم گياهى است كه آن را ياس كبود اقطى خوانند حنا را از سرزمينهاى گرم مىآورند .