مزاج آن سرد و خشك در درجه دوم ، جهت قروع نافع است ، به قول شيخ برگ آن قابض ، مانع عروق ، مانع سيلان خون و جهت بهبود يافتن جراحات كهنه و نو . گيلانى گويد : در آن قوتى است كه بدان جلاء و تفتيح مىكند . جالينوس گويد : تخم آن سدها را باز مىكند و مالش آن نافع داء الفيل و داء الثعلب است ، ضماد برگ آن جهت پاك كردن چشم و تخفيف قروع ، مزمزه دائم با آب برگ آن جهت درد دندان و قلاع و ديگر امراض دهان و قروع آن و تقويت لثه مسترخيه و داميه و مزمزه با آب برى آن نيز جهت قلاع دهان و قرقره آن جهت اورام حلق نافع است . آشاميدن عصاره آن مقوى جگر حاره و طحال و كليه و مفتح سدد آنها و مسكن تشنگى و رافع مسدد هضم و استفراغ خونى و خونريزى از دهان و اعضاى باطنى و سوزش بول و سيلان خون بواسير و حيض خوب است . گيلانى گويد : آن را اگر طبخ كنند با نمك و سركه بخورند جهت زخم امعاء و اسهال مزمن نفع كند . « 1 » لسان الحمل : گياهى است كه برگ ، ريشه و دانه آن در طب استعمال مىشود . خواص : آرام كننده ، تصفيه كننده خون ، رافع تحريك در نزلههاى جهاز تنفس و جهاز هضم و دستگاه ادرارى و ضد نفستنگى است . در يرقان و بيماريهاى كبدى و در خونريزش ريوى اثر آن را قاطع دانستهاند . جوشانده 50100 گرم ريشه يا برگ آن در يك ليتر آب سه فنجان در روز و جوشانده عصاره برگ آن مخلوط با عسل در بيماريهاى ريوى توصيه شده است . در تمام نقاط ايران كم و بيش مىرويد . « 2 » و تخم آن به نام
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 394
مساهمون: مصطفى النوراني الاردبيلي
ص٣٩٤
plantago psyuium
در منطقه شمال پنجاب به طور بارهنگ مستعمل است .
همدرد در نسخه : شربت ارزانى كه همراه بهدانه ، برگ گاو زبان ، سپستان نيم كوفته ، عناب نيم كوفته ، گل بنفشه ، گل سرخ ، شكر ، رب ليمو . شربت براى نزله زكام سرفه و براى صاف كردن عضلات خشك رودها استعمال مىشود .
حب زهرمره : طباشير ، تخم خرفه ، زيره گلاب ، نارگيل دريايى ، زيرمهره ، صدف
هامش
( 1 ) - محيط اعظم ، ج 1 ، ص 256 ؛ قرابا ابن كبير ، ص 381 .
( 2 ) - قانونچه ، ص 170 .