تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 149

مساهمون:

ص١٤٩

خواص :

برنده خلطهاى سفت و چسبنده ، ملطف ، مدر شير ، بول و حيض ، مرطوب ، بخارآور و مسكر است . مكيدن اسپند ، تحليل كننده بادهاى زياد و در اخراج سودا و انواع بلغم بسيار مفيد است . مقدار خوراك آن تا سه مثقال مىباشد . بوييدن و ماليدن روغن آن ، بدن را گرم مىكند و خوردن دانه آن جهت صرع ، فلج ، جنون ، فراموشى و ساير امراض سرد مغزى و عصبى مفيد است . نيز جهت گرم كردن مغز و بدن ، رفع استسقاء ، يرقان ، سدد ، قولنج و سياتيك نافع است . « 2 » شيخ مىفرمايد : اسپند قطع كننده اخلاط و نرم كننده است و ماليدن محلول آن بر مفاصل ، درد را از بين مىبرد . ديسقوريدوس گويد : ساييده اسپند را با عسل و زهره كبك يا زهره مرغ خانگى و آب رازيانه ( باديان ) مخلوط كنند ، كم سويى چشم را از بين مىبرد . « 3 » به سبب لطافتى كه در آن است رطوبات را مىخشكاند و محلل آنها است . « 4 » براى مداواى سنگينى گوش و رفع وزوز آن ، دانه اسپند را در آب ترب و روغن زيتون جوشانيده و صاف كرده و چند قطره در گوش بچكانند . خوراك كفلمه دانه آن به صورت درسته به مقدار 6 نخود ، نافع سياتيك مىباشد و اين دستور تا 3 روز ادامه داده شود ، بعد از 3 روز خوراك آن را 8 نخود كنند و به همين ترتيب تا 21 روز مقدار آن را زياد كنند تا اين كه روز آخر 20 تا 24 نخود از آن مصرف شود . كسانى كه گرم مزاج هستند ، نبايد مقدار خوراك آن را زياد كنند .

توجه :

ساييده و جوشانده اسپند ، سمى مىباشد . مقدار خوراك آن براى نفخ معده 6 نخود است و كسانى كه گرم مزاج هستند 3 نخود از آن را بخورند . چكاندن روغن اسپند در بينى ، نافع زكام سرد است .
هامش
( 2 ) - محيط اعظم ، ج 2 ، ص 139 .
( 3 ) - قانون ، ج 2 ، ص 152 ؛ قرابادين كبير ، ص 176 .
( 4 ) - . صيدنه ، ص 58 .