تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى ) — صفحة 102

مساهمون:

ص١٠٢

جسمى است سخت و محكم ، وزن مخصوص آن 8 / 7 و در 1530 درجه حرارت گداخته مىشود . « 1 » آهن داراى سه نوع مىباشد : شاپورگان ، برماهن و فولاد است كه نوع سومى را مردم مىسازند . اگر گفتيم شاپورگان منظورمان فولاد طبيعى است و اگر تنها پولاد را ذكر كرديم منظور نوعى است كه از برماهن به دست مىآورند . « 2 » آهن طبيعى به رنگ خاكسترى ، سفيد خاكسترى ، نيلگون خاكسترى و اگر خيلى خالص باشد مثل نقره به رنگ سفيد است . « 3 » در بدن انسان تقريبا 5 / 3 گرم آهن موجود است كه دو قسمت آن در هموگلوبين و بقيه در جگر ، استخوان ، مغز استخوان و طحال مىباشد . در هر بار از دوران قاعدگى زنها ، تقريبا بين 8 / 3 تا 78 / 4 ميلىگرم آهن و در هنگام زايمان بيشتر از اين مقدار آهن از بدن دفع مىشود . شير زن 3 برابر شير گاو آهن دارد و به همين علت كودكانى كه از شير مادر تغذيه مىكنند سالم‌تر مىباشند . « 4 »

اسم :

آهن را به عربى حديد ، به تركى دمور ، به يونانى سنديريس ، به هندى لوها ، به سانسكريت تيور ، لوه ، اياكانت و كرشنابس ، به انگليسى
Iron
و به لاتينى
Ferrum

مىگويند . « 5 » آهن را به فرانسوى

Fer
مىنامند . « 6 »

آيات و روايات :

« آتُونِي زُبَرَ الْحَدِيدِ حَتَّى إِذا ساوى بَيْنَ الصَّدَفَيْنِ قالَ انْفُخُوا حَتَّى إِذا جَعَلَهُ ناراً قالَ آتُونِي أُفْرِغْ عَلَيْهِ قِطْراً » .

« 7 » براى من پاره‌هاى آهن بياوريد تا آنكه ميان دو كوه مساوى گرديد و گفت آن را با دهان فوت كنيد كه آتش شود و گفت : آن را بياوريد تا قطران شود .

« أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَسالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِها فَاحْتَمَلَ السَّيْلُ زَبَداً رابِياً وَ مِمَّا يُوقِدُونَ عَلَيْهِ فِي
هامش
( 1 ) - فرهنگ معين ، ج 1 ، ص 106 .
( 2 ) - قانون ، ج 2 ، ص 162 .
( 3 ) - لاثانى لغات الادويه ، ص 241 .
( 4 ) - علم ادويه ، دكتر اختر حسينى ، ص 293 .
( 5 ) - محيط اعظم ، ج 1 ، ص 116 ؛ لاثانى لغات الادويه ، ص 241 .
( 6 ) - فرهنگ معين ، ج 1 ، ص 106 .
( 7 ) - كهف : 96 .