جوشانده حنظل در روغن زيتون براى پاكسازى دماغ و چكاندن آن در گوش تجويز شده است . همچنين استعمال آن با كتيرا به ميزان نيم درهم به عنوان معين به كار رفته است . تخم حنظل زداينده صداعى است كه درد آن به نهايت سختى رسيده باشد . خواه ماده عامل آن در پوست باشد يا در سر يا نقطه ديگرى از بدن .
به عقيده قدما نوشيدن و بوئيدن مرزنجوش و ايجاد عطسه با آن براى رفع صداع سودمند بوده و شستشوى عضو با آن ، صداع ناشى از « باد غليظ » را بر طرف خواهد كرد .
داروهاى ديگر مورد تجويز در گذشته به شرح زير بوده است :
- شويد سائيده
- عطسه با بوئيدن مشك ، صداع ناشى از « سردى در رطوبت » را زايل مىنمايد .
بخصوص اگر اندكى كافور و زعفران بدان بيافزايند مؤثرتر خواهد بود . ( مشك از جمله داروهائيست كه تقويت مغز و روان را مىنمايد . )
- سگبينج ، صداع سرد ناشى از « باد » را تحليل مىبرد .
- جوشانده اسطوخودوس « خلط بارد » را كه سبب صداع گرديده باشد از بدن بيرون مىراند . بختيشوع حكيم معتقد بود مداومت در نوشيدن و ضماد آن در رفع صداع بسيار نافع مىباشد .
- سنا مكّى ( خوراكى و ضماد )
- عسل خيارچنبر ( خوراكى و ضماد )
- مطبوخ كلم ( ضماد )
- نعناع و عصارهء آن ( ضماد )
- جند بيدستر ( خوراكى ، بويشى و ضماد )
- دارچين ( خوراكى و ضماد )
- خولنجان ( خوراكى و ضماد )
- نشادر ( بويشى و ضماد )
- بابونه ( خوراكى و بويشى )
راز درمان ( رساله اى در پزشكى سنتى و گياه درمانى ) ( فارسى ) — صفحة 26
مساهمون: عبد الله احمديه
ص٢٦