صرع
در بسيارى از عوارض چون نقص غدد درونى مانند تيروئيد و غيره و نيز خلل دستگاه گوارش ، يبوست ، تعفن بعضى از غدد بينى ، نوبه ، كرم معده و عوارض ديگر صرع حادث مىشود . قدما معتقد بودند " ماده بلغم " متوجه دماغ شده و موجب پيدايش صرع ، رعشه و امثال آن مىگردد . ازاينرو در اينگونه بيماريها داروهاى ضد كرم و ضد سودا و بلغم مانند اسطو - خودوس ، بسفايج ، افتيمون شامى ، زنجبيل ، دارچين و مانند آن مىدادند .
مشاهدات زير يادداشتهائى است از طرق مداواى مرحوم حاج ميرزا وفا طبيب كه در زمان ناصر الدين شاه قاجار مىزيسته است :
" 1 - طفل 4 - 5 ساله را ديدم كه صرع داشت مرحوم ميرزا او را سه سال گل قند و سكنجبين عسلى با هم داد . از آب و مبردات منع كرد . غذا قدرى نان و كباب با آب گوشت پر فلفل داد و گاهى تنقيه بلغم كرد بالمره موقوف شد .
2 - جوانى را ديدم كه ده سال مرتب صرع داشت با مراق ، مرحوم ميرزا فرمودند اولا دو سه روز حب انغوزه دادم بعد منضج بلغم غليظ ( باديان 2 ل ، بادرنجويه 2 ل ، انيسون 2 ل ، پر سياوشان 2 ل ، انجير 5 عدد بپزند صاف كنند با گل قند عسلى ميل كنند ) روز چهارم چهار مثقال تربد و چهار مثقال گل قند دادند و غذا ، روز مسهل ، آبگوشت خالى قدرى صبح و قدرى شام و روزهاى منضج ، نان به آبگوشت جوجه مىزد و مىخورد ناهار و شام كمى ترپلو و بابونه و شبت با ادويه زيره و همچنين به همين قرار منضجها و مسهلها يكى تربد و يكى حب ايارج چهار مثقال و اكثر اوقات چنين مىشد كه چهل ، پنجاه ، شصت بار كار مىكرد و بيمار مثل نى قليان شده بود تا سى چهل مسهل به همين منوال داد . بعد از اين ماء الاصول مركب از ريشه كاسنى 10 ل ، رازيانه 10 ل ، پوست ريشه كبر 5 ل ، پوست ريشه رازيانه 7 ل ، تخم كرفس 7 ل ، تخم كاسنى 7 ل ، فقاح 5 / 3 ل ، اذخرا ( گزنه دشتى ) 5 / 3 ل ، سنبل الطيب 5 / 3 ل ، اسارون 5 / 3 ل ، سليخه 5 / 3 ل ، مويز منقى 20 دانه ، قند سفيد 50 ل ، چنانچه رسم است شربت سازند و روزى 20 مثقال با دو مثقال روغن بادام شيرين و سه مثقال روغن كرچك تا يك ماه اين شربت هم روزى چهار پنج مرتبه كار مىكرد . بعد تا 9 ماه چوب چينى داد صرع و مراق هر دو موقوف شدند ولى دو مرتبه ديگر يك بار به مدت يك سال و بار ديگر به مدت دو ماه پيوسته چوب چينى داد .
ايام مداوا با چوب چينى را غذا نان برشته با كباب خصوصا از طيور و شبها پلو شبت