قسم ششم در انواع نبض مركّب خماسى به اعتبار قوّت و ضعف و سرعت و بطوء و تواتر و تفاوت و صلابت و لين و امتلاء و خلاء
و اين قسم نيز منقسم به سى و دو نوع است :
1 . نبض قوى و سريع و متواتر و صلب و ممتلى
2 . نبض قوى و سريع و متواتر و صلب و خالى
و اين هر دو محصلة الوجود نيست ، لانّ الصلابة يوجب الصغر و هو لا يوجد فى هذا الجنس . « 1 »
3 . نبض قوى و سريع و متواتر و لين و ممتلى
و اين نوع بىعظم امكان ندارد - لوجود اسبابه الثلاثة - مگر آنكه امتلاء ماده چندان بود كه عظم را به اعتدالش فرود آرد و محدث صغر نگردد .
4 . نبض قوى و سريع و متواتر و لين و خالى
و اين به سبب ضدّ ميان قوى و خالى نيز ممكن الحصول نيست .
هامش
( 1 ) . عبارت ناخواناست . به نظر مىرسد « فى هذا الجس يا فى هذا الجنس » باشد .