قسم پانزدهم در انواع نبض مركّب رباعى به اعتبار سرعت و بطوء و تواتر و تفاوت و صلابت و لين و امتلاء و خلاء
و اين هم شانزده نوع دارد :
1 . نبض سريع و متواتر و صلب و ممتلى
2 . نبض سريع و متواتر و صلب و خالى
و اين هر دو نوع ، بنا بر لزوم صغر به صلابت ، امكان وجود ندارند .
3 . نبض سريع و متواتر و لين و ممتلى
سببش كثرت حاجت است * و امتلاء رطوبت مفرط كه به انضغاط قوّهء مانع عظم گردد و احداث صغر نكند .
4 . نبض سريع و متواتر و لين و خالى
و اين نوع ، به سبب آنكه سرعت بىقوّت نباشد و خلوّ شريان مقتضى ضعف است ، امكان حصول ندارد .
5 . نبض سريع و متفاوت و صلب و ممتلى
6 . نبض سريع و متفاوت و صلب و خالى
و اين هر دو ، به سببى كه در نوع اوّل و ثانى گذشت ، ممكن الوجود نيست .