تخطي إلى المحتوى الرئيسي

كتاب گيلان ( فارسى ) — صفحة 676

مساهمون:

ص٦٧٦
كه پس از ذكر شماره اصلى شماره مسلسل را كه مربوط به معيشت ملى بوده است در سرلوحه به چاپ مىرسانيد و تا سال 1320 انتشارش در رشت ادامه يافت . گذران توده به تفاوت از 2 تا 6 صفحه چاپ مىگرديد .

سپيدرود

در سالهاى آخر سلطنت رضا خان فضاى سياسى ايران سخت دچار اختناق بود و در اين حال‌وهوا نام گذران توده خالى از اشكال نمىتوانست باشد ازين رو انتشار آن متوقف شد ولى خليل نوعى با كوشش بسيار توانست امتياز سپيدرود را اخذ كرده در تابستان 1320 اولين شماره آن را در 4 صفحه كاغذ سفيد اعلا چاپ و نشر نمايد . در اين شماره قصيده سپيدرود ملك الشعرا بهار توجه مردم را به خود جلب كرد و با اين توجه تا مدتى هرروز در چهار صفحه نشر يافت ولى در انتشار آن بعدا اختلال پيدا شد . در شماره‌اى كه اكنون پيش رو داريم مشخصات زير به نظر مىرسد : « سال هفدهم ، شماره 232 / 1687 - يك‌شنبه 17 آبان‌ماه 1321 - تكشماره روز انتشار 50 دينار . سردبير ص . مهرنوش . جاى اداره خيابان پهلوى . تلفن شماره 177 . بهاى اشتراك سالانه 100 ريال ، ششماهه 60 ريال . . . . شركت سهامى چاپ شهرستان رشت » . سپيدرود تا 17 آذرماه 1321 مرتبا در رشت انتشار مىيافت ، ازين به بعد خليل نوعى امتياز روزنامه را براى نشر در تهران از روز 15 اسفندماه 1324 تجديد نمود .

سرباز سرخ

روزنامه سرباز سرخ از انتشارات نيروى اشغالگر شوروى در ايران به مديريت حسين اوغلى نامى بود . اين روزنامه چند شماره اول را با نام قزيل عسكر و سپس سرباز سرخ هفته‌اى دو شماره انتشار داد ، روزنامه در يك ورق به فارسى و تركى چاپ مىشد ولى بعد از نشر چند شماره به حذف تركى پرداخت و تعداد صفحات آن به 4 صفحه افزايش يافت . سرباز سرخ در واقع خبرنامه جنگى بود كه اخبار جبهه‌هاى شوروى را به مردم گيلان و ايران مىرسانيد . سرمقاله كوتاهش تفسير مسائل جنگى و احيانا مباحثى پيرامون دوستى و همكارى ايران و شوروى بود ، در اكثر شماره‌ها شعرى از لاهوتى به چاپ مىرسيد . محل انتشارش رشت و توزيع آن با اداره روزنامه صورت بوده است .

اخبار روزانه

بعد از وقايع 17 آذر 1321 و توقيف دستجمعى جرايد آقاى حسين نيك‌روان مدير روزنامه صورت دست به انتشار روزنامه روزانه اخبار روزانه زد ، اين روزنامه مربوط به نيروهاى شوروى در ايران بود و جز اخبار جنگ مطلب ديگرى نداشت ؛ حتى سرمقاله‌هاى آن نيز اخبار رزمى بود . اخبار روزانه در آغاز 4 صفحه كوچك و بعدا به دو صفحه تقليل يافت . تا چهارده شماره اين روزنامه ديده شده است و بعد از اين شماره گويا جلو انتشار آن دوستانه گرفته شد .

گيله‌مرد

روزنامه جدى فكاهى هفتگى گيله‌مرد به مديريت ابو المكارم دماوندى وكيل پايه يك دادگسترى در سال 1322 در شهر رشت انتشار خود را آغاز نمود . شماره‌هاى اول تا سوم آن با استقبال عامه مواجه شد و چهارمين شماره آن در روز تظاهرات عظيم مردم گيلان عليه امتياز نفت شمال انتشار يافت و با همين شماره نيز قيچى توقيف نوك آن را قطع كرد . بعد از مدت زمانى گيله‌مرد به سردبيرى و مسئوليت قدير بيشه‌بان نشر روزانه خود را در 2 و گاه 4 صفحه آغاز نمود ولى مدت انتشارش طولانى نبود . سپس چند تن از جوانان باذوق و تازه‌نفس گيلك به نشر گيله‌مرد ماهانه پرداختند كه اين هم بيش از دو شماره دوام نيافت . بعدها نيز گيله‌مرد به دفعات مختلف شماره‌هائى منتشر ساخت كه نگارنده تا شماره 60 سال پنجم 3 شهريورماه 1328 آن را ديده است .

الفبا

صاحب‌امتياز و مدير روزنامه وزين و هفتگى الفبا رحيم صفارى بود كه نخستين شماره آن را در 8 صفحه به طول و عرض 40 * 62 سانتىمتر روز شنبه 23 تير 1324 در شهر رشت منتشر نمود . مشخصات روزنامه الفبا بدين قرار بود : « دارنده امتياز و نويسنده مسئول : رحيم صفارى ، سال اول ، شماره 1 ، تكشماره 5 ريال . . . نامه هفتگى ، سياسى ، اجتماعى و ادبى ، نشانى : رشت روزنامه الفبا ، بهاى اشتراك سالانه 250 ريال ، شش‌ماهه 140 ريال ، سه‌ماهه 70 ريال ، به فرهنگيان و دانشجويان صدى بيست تخفيف داده مىشود . . . » روزنامه الفبا در چاپ جاويد رشت به طبع مىرسيد و از جرايد كثير الانتشار ايران بود . پس از چندى رحيم صفارى به علت مخالفت شديد با حزب توده و نفوذ و مداخلات بيگانه ناچار به جلاى زادگاه گرديد و روزنامه دچار تعطيل اجبارى شد . در اين موقع قدير بيشه‌بان با كسب اجازه از مدير و صاحب‌امتياز دست به انتشار فوق العاده الفباى روزانه زد . اين فوق العاده در 2 صفحه نيم‌ورقى در چاپخانه جاويد رشت چاپ مىگرديد و نگارنده تا شماره پنج آن را كه مربوط به چهارشنبه 17 بهمن 1324 است در اختيار دارد . چون صفارى متوجه شد كه با اين فوق العاده اعتبار روزنامه در شرف از بين رفتن است جلو آن را گرفته و محل نشر آن را تغيير داده به تهران منتقل ساخت . رحيم صفارى در روز دوشنبه 14 آبان‌ماه 1369 در تهران دعوت حق را لبيك گفت .

گيلانشهر

محمد صديق كوچكى روزنامه گيلان شهر را در روز اول فروردين 1325 در شهر رشت در چاپ جاويد به طبع رسانيد . مشخصات آن چنين است : « نامه هفتگى ، سياسى ، اجتماعى ، ادبى و اقتصادى كه به هيچ حزب و جمعيتى بستگى ندارد . مقالات وارده مسترد نمىشود . . . اشتراك يك ساله 150 ريال ، ششماهه 80 ريال ، تك‌شماره 3 ريال ، وجه اشتراك قبلا دريافت مىشود . . . » روش روزنامه معتدل بود و با انتشار شماره 122 پنجمين سال خود را به