ابو اسحاق محمد فرزند ابراهيم فرزند يعقوب كلاباذى بخارايى ( د 380 ق / 990 م ) . شرح فارسى آن از شاگرد وى ابو ابراهيم اسماعيل فرزند محمد فرزند عبد الله فرزند احمد فرزند سهل فرزند ارزج آملى بخارايى مستملى ( د 434 ق / 2 - 1034 م ) .
شرح كننده در آغاز آن مىگويد از من خواسته شد كتابى به فارسى مشتمل بر ديانات و معاملات و حقايق و مشاهدات و رموز و اشارات جمع كنم ، و من كتاب شيخ ابو بكر . . . را به نام « التعرف . . . » شرح كردم ، و مؤكد كردم به آيتى يا خبرى يا به مسألهء فقهى .
در 4 مجلد در لكهنو 28 - 1330 ق ، و سپس جلد يكم آن به كوشش دكتر مينوچهر ، در تهران 1346 خ چاپ شده است .
نسخهء گنجبخش از سدهء 9 ق كه ديدم ، در چهار جلد بود و 77 « باب » در يك مجلد كلفت .
جلد يكم باب 1 - تحميد ، 2 - فى لم سميّت الصوفيه صوفيه ، 2 - حال الصوفيه ، 4 - فى من نشر علوم الاشارة . . . ، 5 - فى من صنف فى المعاملات ، 10 - الروية ، 15 - الاصلح ، 20 - فى ما كلف الله البالغين ، 23 - فى اختلافهم فى الروح .
جلد دوم ، باب 24 - فى تفضيل الرسل على الملائكة ، 26 - فى كرامات الاولياء جلد سوم ، باب 28 - فى اختلافهم فى الولى ، 30 - فى المذاهب الشرعيه ، 40 - فى حقيقة التواضع ، 50 - فى القرب ، 52 - فى المحبة ، جلد چهارم ، باب 53 - التجريد و التفريد ، 60 - الفنا و البقا ، 70 - فى تنبيه اياهم بالفراسات ، 75 - فى الموت و بعده ، 77 - فى السماع و آدابه .
آغاز ج 1 : الحمد لله القاهر القادر القوى ، الملك الغنى ، الاول الازلى آغاز باب يكم :
الحمد لله المحتجب بكبريائه عن درك العيون .
سپاس مر خداى را جل جلاله كه محتجب است به بزرگوارى خويش .
مشترك 3 / 1353 « التعرف لمذهب التصوف : شرح . . . » ( 6 نسخه ) ؛ نسخهها 2 / 1224 « شرح التعرف لمذهب التصوف » ( 3 نسخه ) ؛ كشف الظنون 1 / 419 « التعرف . . . » و شرحهايش از آن ميان همين شرح ؛ پيشگفتار چاپ دكتر مينوچهر ، تهران ، 1346 خ ؛ مشار 3 / 3258 « شرح و ترجمهء التعرف . . . » كه نشانى همان دو چاپ را داده ؛ نفيسى 1 / 29 « التعرف . . . » ، 716 ؛ صفا 1 / 628 « شرح التعرف » ، 257 « ترجمهء التعرف » ؛ راهنماى كتاب 11 / 75 ؛ هدية العارفين 1 / 210 مستملى ؛ پاكستان و هند 3 ( 1 ) / 119 « شرح التعرف » از گيسودراز ؛ مشار ، مؤلفين 1 / 613 .
آستان قدس ، نامگو 336 « شرح التعرف » ؛ دايرة المعارف ، ش 174 عكس ، 199 عكس ؛ مجلس 7 / 150 نوشتهء 667 ق ؛ نشريه 8 / 285 نسخهء لنينگراد .
آصفيه 4 / 182 ؛ ازبكستان ، تاشكند 3 / 142 ؛ اته 274 ، 645 تا 649 ؛ افغانستان 142 نسخهء موزهء كابل ؛ بلوشه 52 « شرح التعرف » ، توپكاپى 1 / 15 « التعرف . . . ، شرح » ؛ عباسى 1 / 171 ؛ عبد الرحيم 1 / 184 ؛ فرهنگستان ، نامگو 1 / 328 « شرح التعرف » ؛ گنج 2 / 581 « التعرف . . . ، شرح » از سدهء 9 ق ؛ نوشاهى ، موزه 208 .
فهرستواره كتابهاى فارسى ( فارسى ) — صفحة 223
مساهمون: احمد منزوى
ص٢٢٣