5 - فاعليت و صدور فعل از خدا و عوالم كليه ، 6 - در بيان اينكه راهى به ذات حضرت احديت نيست ، 7 - معرفت ذات را درجاتى است . خاتمه در اخلاق عملى . خاتمه در مطابقت براهين عقليه با شريعت .
آغاز : حمد و سپاس بىقياس حكيم على الاطلاق را سزاست كه به حكمت بالغهء خود .
ذريعه 20 / 288 « مرآت الوحدة » ؛ اعلام 2 / 1215 ؛ طبقات 13 / 40 .
گوهرشاد ، مشهد 3 / 1547 « مرآت الوحدة الحقة » .
* مراتب علوم :
علوم معقول و منقول . از رشيد الدين فضل الله همدانى ( 648 - 718 ق / 1250 - 1318 م ) ( - جامع التواريخ 1 / 605 ، اسأله و اجوبه ، هف ) آغاز مىشود : ديباچهء كتابى را خوانديم و پسنديديم ، در ديباچه آمده بود كه علوم يا معقول است و يا منقول ، ما اين تقسيمبندى را بارها شنيده و درست مىدانيم .
ولى اگر دقيقتر بنگريم ، هر منقول از كتاب الهى و گفتهء نبوى و يا از هركجا ، در وهلهء نخست منقول تلقى مىشود ولى در آخرين تحليل ، آن نيز معقول خواهد بود . اين گفتار در ص 138 - 140 چاپ فكس ميله جاى دارد .
آغاز : حمد له . صلات . اما بعد ، چنين تقرير كند ، محتاجترين كسى به رحمت و غفران . . .
فضل الله . . . الهمدانى .
منزوى ، هفتاد مقاله 2 / 852 ؛ سلطان قرايى ، مجلهء مهر ، س 8 ( مرداد 1331 خ ) ؛ اعلام 2 / 1791 همدانى .
دايرة المعارف ، ش ( 19 ) 721 عكسى .
گنجبخش ، ش 13789 .
* مراتب موجودات .
ن . ( - پايين ) .
آستان قدس ، نامگو 510 .
* مراتب نفس و عقل .
ن . در مجموعهاى از سدهء 11 ق . در مراتب چهارگانهء عقل هيولايى و مراتب پنجگانهء روح : روح حساسى ، خيالى ، عقلى و فكرى و قدسى .
آغاز : بدانكه لسان حال كه عبارت از فهم اسرار است ارباب فراست و اصحاب كياست .
نسخهها 2 / 845 ( 1 نسخه ) ؛ ذريعه 20 / 292 .
ملك 5 / 67 .
* مراتب وجود .
مير سيد شريف گرگانى - وجود .
* مراتب وجود .
از سيد محمد موسوى لارى ، متخلص به حالى ، كه روزگارش به دست نيامد ، جز آنكه پيش از 1253 ق بوده كه تاريخ نسخه است . دربارهء صانع و صفات او و 72 مذهب اسلامى ، در 9 « باب » : 1 - در بيان كنه بناى آفرينش انسان ، 2 - در روح طبيعى ، 3 - روح نباتى ، 4 - كنه استحالت عناصر ، 5 - ايجاد افلاك و انجم و عقول و نفوس و عناصر ، 6 - حقيقت روح ، 7 - روح چه نوع در وجود فرود مىآيد ، 8 - توحيد ، 9 - حقيقت جسم و چگونگى آفرينش .
آغاز : ستايش بىحد و ثناى بىعدد پروردگارى راست كه جواهر و اعراض را از كتم عدم به عرصهء وجود آورد .
اشكورى 16 / 80 نسخهء نوشتهء 1253 ق .
* مراتب وجود .
ن . گفتارى است كوتاه در مراتب وجود .
آغاز : اما بعد ، اين عجالهاى است به موجب