« ن »
* نادر الزمانى .
خوشحال چند - تاريخ محمد شاهى .
* ناسخ التواريخ . سپهر كاشانى ،
محمد تقى خان فرزند محمد على ( 1216 - 1297 ق / 2 - 1801 - 1880 م ) و پسرش عباس قلى . تاريخ عمومى است از آغاز آفرينش تا 1267 و دنبالهء آن رويدادها تا 1273 مىرسد . در 14 « جلد » ، و جز جلد قاجاريان بقيه ارزش تاريخى ندارد ( - « فهرست ناسخ التواريخ » ) . اين كتاب در تهران و بمبئى به چاپ رسيده است ؛ 1 - جلد يكم از كتاب اول ، در آفرينش و فرود آمدن آدم ، 2 - جلد دوم از كتاب اول ، مىرسد به مسيح ، 3 - جلد يكم از كتاب دوم ، پيامبر اسلام ، 4 - جلد دوم از كتاب دوم ، خلفاى عرب ، 5 - جلد سوم از كتاب دوم ، حضرت على ، . . . 9 - جلد سيزدهم ، قاجاريان ، اين جلد بايد در 3 مجلد نگاشته مىشد تاريخ قاجاريان است ، هريك نام ويژهاى نيز دارد ( - تاريخ قاجاريان ، بخش ايران ) : يكم از آغاز ، قاجاريان ، تا پايان روزگار فتحعلى شاه ( 1212 - 1250 ق ) ، دوم محمد شاه ( 1250 - 1264 ق ) ، سوم ناصر الدين شاه ( 1264 - 1313 ق ) از اين جلد تنها مجلد يكم آن نگاشته و چاپ شده است . بقيهء روزگار ناصرى و مظفرى را مىبايد فرزند او عباس قلى سهپر به پايان رسانده باشد كه با شرححال و حكومت محمد على شاه قاجار آغاز ، مىشود . آغاز جلد نگاشته عباس قلى :
حمد له . مالك الملك و الملكوت . . . چاكر شاهنشاه اسلامپناه وزير تأليفات عباس قلى سپهر مستوفى اول ديوان اعلى .
مشترك 10 / 138 ( 3 نسخه ) ؛ نسخهها 6 / 4205 كار پدر ( 2 نسخه ) ، 4394 كار فرزند ( 5 نسخه ) ؛ ذريعه 3 / 290 « تاريخ ناصرى » ، همانجا 24 / 6 تا 8 ؛ استورى 152 پدر ، 687 كار پدر ؛ برگل 2 / 685 محمد تقى 2 / 1009 عباسقلى و كارهايش ؛ تاريخ تذكرهها 1 / 139 ( نامش ) ؛ مشار 5 / 5111 تا 5120 چندين عنوان ؛ مشار ، مؤلفين 2 / 250 ، 253 ؛ تذكرهنويسى 781 .
آستان قدس 3 فصل 14 ش 193 - 207 ( 5 نسخه ) ؛ اذكايى ، همدان 1685 كار پسر ؛ اشكورى 12 / 174 ، همانجا 18 / 239 كار پسر ؛ تبريز 1 / 177 « مشكات الادب » ، 180 ، 181 ، 182 پدر و پسر ؛ تبريز ، دانشگاه ، تسبيحى 7 ، 12 « ناسخ التواريخ » ، همانجا « مشكوة ادب ناصرى » ، 13 « طراز المذهب مظفرى » ، 47 كار پسر ؛ چند نسخه خطى 1 / 10 كار پسر ، 152 ، همانجا 152 از هبوط تا ولادت حضرت مسيح ، همانجا 152 از ولادت حضرت مسيح تا هجرت ، همانجا 152 از هجرت خاتم النبين تا وفات آن جناب ، همانجا 152 احوال خلفاء و صحابه و امثال و ايام عرب ؛ چهار كتابخانه مشهد 189 ؛ سلطنتى ، اتاباى ، تاريخ 426 ، 431 پدر ؛ شهرستانها 1 / 189 ( 2 نسخه ) ؛ قم ، مسجد اعظم 404 كار پسر ؛ گلپايگانى 1 / 186 ، 187 پدر ؛ گوهرشاد 1 / 11 ، 12 ، 13 پسر ؛ مجلس 2 / 33 پسر آغاز :
بعد از سپاس يزدان پاك و درود بر خواجهء لولاك . . . ( 2 نسخه ) ، همانجا 7 / 384 پسر ، همانجا 18 / 27 پدر ؛ ملك 412 « فهرست ناسخ التواريخ » ، همانجا 412 « ديباچهء ناسخ التواريخ » ، همانجا 4 / 706 كار پسر ؛ ملى ش 1551 ( جلد يكم ) ، 1539 ( جلد پنجم ) ؛ نشريه 1 / 201 پدر .