اوست از عراق به هند در 32 سالگى در 1223 ، جلد يكم آن ( دوم آن ديده نشده است ) در عظيم آباد هند ، به سال 1225 ق ، به نام شاهزاده بهاء الدوله ، در 5 « مطلب » و « خاتمه » اى : مطلب 1 - در ذكر احوال و اعداد و اولاد محمد تقى مجلسى ، 5 « فصل » ، 2 - در ذكر احوال ملامحمد باقر مجلسى ، 4 « فصل » ، 3 - احوال مولانا محمد صالح مازندرانى ، 8 « فصل » ، 4 - احوال ( نيايش ) آقا محمد باقر اصفهانى مشهور به بهبهانى ، 14 « فصل » 5 - در احوال نگارنده و اهالى و ممالك هندوستان و شرح احوال فرنگ در 3 « مقصد » 1 - احوال نگارنده از به دو ولادت تا ورود به جزيرهء فمپل ( بمبئى ) از جزاير هندوستان ، 19 « فصل » ؛ 2 - از به دو ورود به جزيرهء بمبئى تا تاريخ نگارش ، از عادات و رسوم كشور هند . . . 26 « فصل » ، 3 - در احوال ممالك انگريز و عادات و صناعات آن قوم ، در « مقدمه » و 3 « مقام » ( تاريخ اروپاست ) و « خاتمه » و هر مقام در چند فصل . « خاتمه » در نصايح در 2 « فصل » در كشوردارى . آغاز : الحمد للّه الذى جعل العلماء ورثة الانبياء .
نسخهها 6 / 4049 ( 9 نسخه ) ؛ ذريعه 5 / 300 « جهاننما » ، همانجا 20 / 261 « مرآت الاحوال » ؛ استورى 1130 « مرآت الاحوال ، جهاننما » ؛ تذكرهنويسى 766 ، 780 ؛ اشكورى ، قم 11 / 119 ؛ دانشگاه ، تهران 16 / 75 ؛ ديباجى ، خانقاه 2 / 119 ؛ فيلمها 1 / 190 ( 2 نسخه ) ؛ مجلس 17 / 6 ؛ ملك 4 / 741 ؛ تهران ، ملى 3 / 498 ، همانجا 6 / 496 ، همانجا 6 / 496 .
آصفيه ، هندليست 1 / 252 ؛ ايوانف 278 ، 935 ؛ بانكيپور 7 / 180 ش 628 ، 186 ش 629 ؛ بوهار 1 / 88 ؛ جرنل ، خدابخش 2 / 1997 م 67 و ش 40 / 45 ناشناخته ؛ راجستان 1 / 120 ؛ ريو 1 / 385 ؛ ريو ، ذيل 96 ، 131 ؛ مارشال 47 ؛ مرآت العلوم 1 / 51 ( 2 نسخه ) .
* مرآت الارض .
روزنامه : سياحتنامه .
لواسانى ، ميرزا محمد خان فرزند فتحعلى بيگ كه به سال 1264 با سفارت شاه به روسيه رفته است ، در 1 « مقدمه » و 2 « حرف » و 1 « خاتمه » ، به شيوهء روزنامهنويسى ، ديدنىهاى خود را از شهرهاى ميانهء راه و از آن ميان حاجى ترخان را آورده است . آغاز : هو الذى ارسل رسوله بالهدى و دين الحق . . . روزنامهء ايجاد را خامهء ابداع او به دو حرف كاف و نون ايجاد كرد .
نسخهها 6 / 4050 ( 1 نسخه ) ؛ ذريعه 20 / 262 « مرآت الارض » كار ديگرى است ؛ استورى 1069 ؛ فيلمها 1 / 191 ؛ نشريه 4 / 312 كه كار ديگرى است ؛ مجلس 2 / 445 .
* مرآت الممالك .
على رئيس سدى ( سعدى ) .
سفرنامهء اوست به گجرات ، سند و پنجاب و . . . و ديدارش با همايون پادشاه .
مارشال .
* مسافر .
محمد اقبال لاهورى ( 1873 - 1938 م ) . ديدارش از افغانستان 1933 م . به نظم . چاپ شده است .
استورى 1354 ش 1154 ( ب 7 ) ؛ مشار 4 / 4740 ؛ اندياآفيس ، چاپى 366 چ 1934 ؛ مشار ، مؤلفين 5 / 325 ، 329 « مثنوى مسافر » ضمن « مجموعه اشعار اقبال » .
* مسافرت استانله در افريقا .
استانلى ، هنرى مورتون ( 1821 - 1904 م ) . ترجمه : اصفهانى ، اديب الدوله محمد حسن .
مشار 4 / 4740 ؛ تبريز ، دانشگاه ، تسبيحى 57 .