كذاب
K d b
كذاب نام دهستان و در عينحال نام ديهى است در دهستانى به همين نام از شهرستان يزد كه در سال 1345 ( سال آمارى ما ) خود ديه 181 نفر و تمامى دهستان 3131 نفر جمعيت داشته است . « 1 » فورا بگوييم بههرصورت كه آن را تلفظ كنند ( به فتح و كسر « كاف » هر دو شنيده شد ) ربطى به واژهء « كذب » عربى ( با تشديد « ذال » ) ندارد . دهستان كذاب در ناحيهء يزد دهستان آباد و پرجمعيتى نيست و بزرگترين ديه آن شرب العين است كه در نشريهء مركز آمار ايران فقط 305 نفر جمعيت دارد و تمام ديههاى اين بلوك قنات آب است و به ناچار چندان آب و زراعتى ندارد . اساسا دهستانهاى يزد و خود يزد همه قنات آب است و اين هنر بزرگ ايرانى است كه در صحرايى بىكران و ريگزار از دل زمين با قناتهاى طولانى و گود ، آب بيرون كشيده ، تمدن و حضارتى ايجاد كرده و شهرى ساخته و به دور آن آباديهايى ، ما در اينباره به تفاريق گفتوگو كردهايم و دربارهء واژهء يزد و خود آن شهر آنچه بايد گفته شود در زير عنوان يزد گفته مىشود ؛ « 2 » ازاينروى مىپردازيم به نام ديه كه بيشتر موردنظر ماست .
واژهشناسى :
همانطور كه گفته شد با واژهء « كذب » عربى ارتباطى ندارد و اساسا چه زشت و ناپسند است كه محلى را « دروغ » بنامند . اين واژه در تقطيع به صورت « كذ + آب » در مىآيد . جزء اول « كذ » صورت ديگرى از « كد » به معنى جا و محل است و همان است كه در واژههاى دانشكده ، آتشكده ، كدخدا و غيره و غيره داريم تبديل « د » به « ذ » يا برعكس را در واژههاى ديگر نظير « گنبد » و « گنبذ » ، « بود » و « بوذ » ، « آذر » و « آدر » هم داريم و با واژهء « آب » آشنايى داريم و حاجت به توضيح نيست . كذاب يعنى خانهء آب ، جايى كه آب زياد دارد يا محل قناتهاى پرآب است و امثال اين توضيحات . ناگفته نماند كه مقصود از فراوانى آب اين است كه در ژرفاى زمين آب هست و براى كندن قنات شايسته است .
كذيچه
K dic ? e ( h )
كذيچه ديهى است در دهستان عقدا . مىدانيم كه عقدا از مراكز قديم زردشتى بوده است و از بقاياى آتشكده و آتشپرستى ، آثارى در اين ناحيه تا امروز وجود دارد . اين ديه معرفى
هامش
( 1 ) - ن . ك . به : نشريهء 289 م . آ . ا . ص 132 .
( 2 ) - ن . ك . به : عنوان يزد در اين فرهنگ .