( و المشيئة في المنشأ )
و همچنين
( و الارادة في المراد )
شاهد بر اتحاد علم و معلوم و مشيت با منشأ و اراده با مراد است از تجرد آنها در همه عوالم متحد خواهند بود .
و مفاد روايت آنست كه علم و معلوم و همچنين مشيت با منشأ و شىء و همچنين اراده با مراد قبل از تحقق خارجى آنها و قيام آنها در نظام خارج واحد و متحد هستند گر چه بر حسب اعتبار متغاير باشند زيرا علم و معلوم و همچنين مشيت و منشأ ( شىء خواسته شده ) و همچنين مراد و اراده از شئون علم ازلى حق سبحانه خواهند بود و لا محاله مقدم و قبل و سابق ذاتى بر موجودات خارجى خواهند بود از اين مقدمه يعنى جمله
( فالعلم في المعلوم قبل كونه )
استفاده شد كه همه موجودات علوى و قدسى و موجودات جهان طبع بكثرتها كه بىنهايت هستند همه آنها بشخصياتها الوجودية در علم قدس ربوبى ازلى ثابت بوده زيرا علم و معلوم متحد هستند هم چنان كه علم بذات و بآثار و صفات كبريائى ازلى است همچنين علم بآثار و همه موجودات عوالم امكانى از قدسيان و عوالم طبع همه آنها بوجوداتها النورى البسيط از جمله شئون علمى ازلى ساحت كبريائى خواهند بود در مرتبه متأخر نتيجه آنست كه همه موجودات معلومات حق تعالى بوده و هستند و همه موجودات و مخلوقات نيز ظهورى نازل از علم ازلى حق سبحانه خواهند بود و هر يك منزلى از منازل علمى و فعلى كبريائى خواهد بود .
بر اين اساس روايت تعبير فرموده
( و التقدير لهذه المعلومات قبل تفصيلها و توصيلها )
يعنى مقام تقدير موجودات عالم امر و خلق كه همه معلوم ازلى بوده و هستند وقوع بداء در هر يك از آنها قبل ذاتى آنست كه بمرحله تفصيل برآيند و مقام تفصيل عبارت از اشتقاق هر فردى و جزئى از يك ديگر است در اثر فعل و اثر
درخشان پرتوى از اصول كافى ( فارسى ) — صفحة 201
مساهمون: محمد حسينى همدانى نجفى
ص٢٠١