شايستگى براى وجود .
هم چنان كه اشاره شد كه در حقيقت تقدير اجراء نيز در آن درج است يعنى تقدير در هر موردى از نظر اينكه عين صلاح و حكمت است لا محاله بموقع اجراء خواهد در آمد و بالاخره حكم قضاء از مقام تقدير تخلفپذير نخواهد شد .
هم چنان كه مقام امضاء و ايجاد خارجى از مقام قضاء و تقدير تخلفناپذير خواهد بود زيرا امضاء عبارت از افاضه نور هستى است كه بهر موجودى كه قابل باشد و بر حسب درخواست وجودى آن مورد تابش نور وجود قرار خواهد گرفت بالاخره مقام تقدير امور و حوادث بطور حقيقى آنست كه هيچ جهت ابهام در باره امرى كه مورد تقدير و اندازهگيرى واقع شده ، نباشد و گر نه لازم مىآيد امر حادث مبهم و مورد اهمال قرار بگيرد و امر محال است و كاشف از محدود بودن احاطه علمى و شهودى نسبت بحوادث و وقايع امكانى است و ساحت قدس ربوبى منزه از نقص است .
بالاخره تقدير و قدر از ماده قدرت و توان گرفته شده و ارزش هر امر و حادثهاى بارزش آنست و اينكه نشانه و اثر قدرت قاهره مقام ربوبى بوده و جزء متناسب با نظام عمومى جهان باشد .
و عنوان تقدير عبارت از قدر و اندازهاى است كه هر موجودى را متناسب با نظام خصوصى و نظام عمومى قرار دهد و حدودى در ذات و صفات و آثار آن قرار دهد بطورى كه هر موجودى بر حسب نيروئى كه در آن بوديعت نهاده شده بسوى مقصد توجه نمايد هم چنان كه در غريزه طفل نوزاد چسبيدن به پستان مادر و مكيدن شير بوديعت نهاده شده است .
و ميتوان حقيقت تقدير را چنين بيان نمود كه سرتاسر حوادث جهان مسطورهاى است از موجودات مرتبط و بىنهايت و بطور تناوب و تدريج صورت ميگيرد و از نظر توافق همه امور و حوادث تحت نظام واحد قرار گرفته و
درخشان پرتوى از اصول كافى ( فارسى ) — صفحة 191
مساهمون: محمد حسينى همدانى نجفى
ص١٩١