قوله عليه السّلام و اراد .
بيان مرتبه كمال مشيت است كه خواسته بحدّ رشد و نصاب رسيده و در اثر تصور غايت و اثر از خير و نفع لازم آن عزيمت و تصميم بر فعل و يا بر ترك خواهد بود و در باره ساحت ربوبى فعل صادر از حريم كبريائى است و هرگز وساطت و يا ضميمه نخواهد داشت و از نظر رابطه و نظام خلقت تعبير به مشيت و اراده مىشود هم چنان كه در افعال اختيارى بشر بطور بداهت اين مراتب و مراحل به كار ميرود و از شئون نقص ذات بشرى است .
قوله و قدر
: از جمله مراتب و مبادى افعال و آثار كبريائى تقدير است يعنى اندازهگيرى و عبارت از احاطه باشياء بوجه كلى و عقلى است و تقدير جزئيات و خصوصيات در آن مورد ، هم چنان كه بشر بخواهد منزل و مسكن تهيه نمايد اين امر كلى را لا محاله بايد به صورت جزئى در آورد چه از لحاظ مكان و زمان و قدر و اندازه حاجت و قدرت مصرف آن و صفت تقدير از شئون فعل و مورد آن و آنچه در خارج صورت مىپذيرد و اساس صلاح و حكمت همان صفت تقدير و تناسب با فعل خارجى است مانند مهندس كه نظر اساسى بر صحت تقدير و اندازهگيرى خواهد داشت و در مرحله تقدير حسن تدبير و اتقان نظام پايهگذارى مىشود .
قوله عليه السّلام و قضى
: بيان حكم به صحت تقدير است كه هر چه را كه تقدير نموده و اندازهگيرى نموده مورد تصويب قرار گيرد و بداء و ظهور امر حادث بر اين مرتبه تحقق مىيابد يعنى پس از تقدير و اندازهگيرى و تشخيص همه خصوصيات مكانى و زمانى و قدر هنگام تصويب چه بسا حادثهاى رخ دهد و يا خاطرهاى كه سبب بداء شود و از اجراء و قضاوت و اجزاء عملى آن مورد تقدير خوددارى شود و از اجراء آنچه تقدير شده صرف نظر گردد .
درخشان پرتوى از اصول كافى ( فارسى ) — صفحة 176
مساهمون: محمد حسينى همدانى نجفى
ص١٧٦