علمى معلوماتى است كه سابقا تحصيل نموده است .
اين نيروى غيبى عبارت از كليه عقلى است كه جامع معلومات و تفاصيل علوم نفسانى و روانى است كه مبدء و نهايت و غايت الهى است و اين نيروى غيبى هرگز در حيطه اختيار اهل ايمان نخواهد بود جز اينكه از طريق موهبت الهى به او افاضه شود و منافات ندارد كه اين نيروى غيبى در آغاز بطور قوه و هيولى بوده فاقد صورت ادراكى است و در اثر كسب و تحصيل معلومات و فضايل بمقام صلاحيت رسيده كه ساحت ربوبى باهل ايمان اين مقام كامل از ايمان و نور و شهود را به او و بر قلب او افاضه فرمايد و اين جز بموهبت مقام ربوبى و توفيق او نخواهد صورت يافت و تحقق پذيرفت .
و مراد از قلب معنوى و حقيقى و لطيفه ملكوتى است كه نيروى قبول و پذيرش است نور علم و عرفان و فضيلت را مىپذيرد .
و از تعبير بجمله مجهول (
وَ مَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ
) استفاده مىشود كه زياده بر تحصيل معلومات كه مبادى حكمت بر آنها استوار است بايد از سعادت درونى و صلاحيت ذاتى و فطرى بهره داشته باشد كه مورد اين چنين عنايت و موهبت قرار بگيرد .
بالاخره حكمت از جمله نعمتهاى الهى است كه اختصاص بافراد مخصوصى خواهد داشت و مرتبه نازل از مواهب و مناصب الهى است كه بر اساس اختيار و معرفت امام و اوصياء عليهم السّلام استوار بوده و نيز بر پيروى از مكتب قرآن و التزام ببرنامه اوصياء عليهم السّلام خواهد بود .
خلاصه نيروى علم و حكمت اساس حيات و اساس زندگى ابدى خواهد بود و بمنزله نيروى اصل حيات روح و روان و جمال و كمال آن مىباشد از جمله ركن علم و حكمت افعال خير و طاعات و اداء وظايف الهى و فضايل خلقى است كه تأثير بسزائى در تحقق نيروى علم و حكمت خواهد داشت .
ايمان كه اساس علم و حكمت است همانا مرتبه كامل و ايمان حقيقى است