و بفرض چنانچه امرى و يا حادثهاى از حيطه شهود او خارج باشد لازم آن آنست كه علم و شهود عاريتى و مشوب بجهل باشد زيرا علم و عالم حقيقى ذاتى آنست كه بر همه موجودات و عوالم احاطه شهودى داشته باشد بدون اينكه خاطره فردى از بشر حيطه علمى كبريائى او پنهان باشد .
بالاخره علم و شهود ذاتى كبريائى بطور وحدت حقيقى به همه اشياء و عوالم است و كريمه
لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ
و هو مع كل شىء ناظر به اين حقايق دقيق و مرموز است كه معيت قيوميه با همه موجودات دارد و همين شرح كه در باره علم و صفت عالم و قادر مقام كبريائى ذكر شده به همين قياس در باره ساير صفات ذاتى و افعالى و توحيد آثارى مقام كبريائى صادق خواهد بود .
از بيان گذشته اصل صفات كبريائى و حقيقت آنها ذات كبريائى است و بر خلق و موجودات عوالم عاريتى و رشحهاى از رشحات و اشعه انوار كبريائى است تابيده بر اين اساس تفاوت مقام كبريائى و تباين حريم قدس از مخلوقات و بشر از بديهيات اوليه خواهد بود .
و نظر باينكه روايت بطور مبنى بر پاسخ اعتراضات شبهه و نيز مبنى بر اثبات آنست كه صفات كمال وجودى كه بر ساحت كبريائى صادق است از نظر آنست كه عين ذات و قدس و نيز ذات قدس عين صفات است و صفات نيز به عنوان بسيط و غير زايد بر مقام كبريائى است و براى اثبات اين حقيقت نيز روايت شريفه مشتمل مثالها است .
قوله ( ع )
و سمى ربنا سميعا لا بخرت فيه « 1 » يسمع به الصوت و لا يبصر به كما ان خرتنا الذى به نسمع لا نقوى به على البصر و لكنه اخبر انه لا يخفى عليه شىء من الاصوات ليس على حد ما سمينا نحن فقد جمعنا الاسم بالسمع و اختلف المعنى :
بيان آنست كه صفت سميع بساحت كبريائى اطلاق مىشود در صورتى كه آلت
هامش
( 1 ) لا بخرت فيه بفتح و ضم به معناى روزنه گوش مانند است .