شرح امام صادق عليه السّلام فرمود شش چيز است كه بشر در ايجاد و سازندگى آنها قدرت و توانى ندارد .
المعرفة و الجهل در باره معرفت و شناخت چيزى و همچنين علم و احاطه داشتن امرى از شئون روانى نفسانى است و همچنين جهل و نادانى كه عدم ملكه و ندانستن است در مورد امر بسيط و همچنين علم و جهل در مركبات و قضايا و انديشه باطل كه ضد علم است .
روح و روان انسانى داراى سه نقشه عقلى و نفسى و طبيعى است علم و جهل هر دو صفت عقل است چه آنكه جهل عدم ملكه و ندانستن باشد و يا ندانستن امرى كه ملازم با دانستن قضيه و امر ديگرى است .
و همچنين رضا و غضب دو حالت روانى و صفت نفسانى است .
و نوم يقظه خواب و بيدارى دو حالت روانى طبيعى است خواب حالت ترك استعمال آلات حسى بدنى است و بيدارى عبارت از حالت به كار بردن آلات و نيروهاى حسى طبيعى است .
غرض بيان آنست كه همه حالات و صفات روحى و روانى امور باطنى است و مجرد از ماده و وضع است و قابل اشاره حسى نيستند مانند ساير صفات و حالات روحى و روانى مانند حزن و اندوه و رجاء و خوف و بيم و هراس و شجاعت و جبن
درخشان پرتوى از اصول كافى ( فارسى ) — صفحة 413
مساهمون: محمد حسينى همدانى نجفى
ص٤١٣