سرگذشت حديث پس از تدوين كتب اربعه
پس از تدوين كتب اربعه ، تا عصر صفويه جوامع روايى مهمى سراغ نداريم ، گر چه كتابهايى در زمينهء حديث تأليف شد .
در قرن يازدهم هجرى كه مصادف با سلطنت صفويه در ايران است ، عدهاى از محدثين به جمع آورى آثار اصحاب و روايات شيعه پرداختند كه مهمترين آنها عبارتاند از :
1 - محمد بن مرتضى كاشانى ، معروف به ملامحسن فيض ( متوفى : 1091 ه . ق . ) .
وى كتاب « وافى » را در اصول و فروع نگاشت .
2 - محمد بن الحسن عاملى ( متوفى : 1104 ه . ق . ) معروف به شيخ حرّ عاملى ، مؤلف كتاب « وسائل الشيعه الى تحصيل مسائل الشريعه » . اين كتاب چنان كه از اسمش برمىآيد ، جمعآورى روايات فقهى است و در مقام افتا براى فقيه بسيار مفيد است .
3 - ملّامحمد باقر مجلسى ( متوفى : 1110 ه . ق . ) معروف به علامه مجلسى ، مؤلف كتاب « بحارالانوار » . اين كتاب كه يك دايرةالمعارف شيعى است ، نه تنها كتابهاى روايى ، بلكه ساير كتابهاى اصحاب را نيز آورده است .
4 - ملا عبداللّه بن نور اللّه بحرانى ، از شاگردان علامه محمد باقر مجلسى ( ره ) ، مؤلّف كتاب « عوالم العلوم و المعارف والاحوال » . « 1 »
علاوه بر آن ، كتابهايى به عنوان شرح بر كتب اربعه ، در دوره صفويه نگاشته شده
هامش
( 1 ) . تأسيس الشيعه ، ص 290 ؛ الذريعه ، ج 15 ، ص 356 ؛ بنا بر گفتهء آغابزرگ ، برخى از مجلّدهاى آن در تهران و تمام آن در يزد موجود است . برخى از مجلّدهاى آن نيز اخيرآ توسط مدرسه الامام المهدى عليه السلام در قم به چاپ رسيده است .