روش فقهى
فيض يكى از فقهاى بزرگ شيعه محسوب مىشود و تأليفهايى نيز در فقه دارد كه از آن جمله مىتوان از « معتصم الشيعه » ، « مفاتيح الشرايع » ، « اخذ الاجرة على الواجب » ، « الشهاب الثاقب » ، « زاد الحاج » ، و « ثبوت الولاية على البكرة » نام برد .
از اين رو در « وافى » نيز به بيان نظريات فقهى خود پرداخته است . در فصل اوّل آورديم كه فيض در شيوه فقاهت اخبارى مسلك است و اجتهاد اصولى را جز در مورد اصولى كه ريشه در كتاب و سنّت دارد نمىپذيرد .
فيض در برداشتهاى فقهى خود از روايات كاملًا آزادانه عمل مىكند و چه بسا به مخالفت با مشهور پرداخته است و از آن باكى ندارد و به جهت همين ويژگى گاهى از طرف مخالفان خود مورد حمله قرار گرفته است . در اين بخش مرورى بر برخى از نظريههاى فقهى ( به ويژه فتواهاى خلاف مشهور ) فيض خواهيم داشت :
الف - يكى از بحثهاى فقهى كه در عصر فيض از مباحث روز محسوب مىشد ، بحث غناء است كه در كلّ جامعه آن روز مطرح بود .
قرن يازدهم هجرى ، عصر مبارزه با صوفيان بازارى است كه به برگزارى مجالس خاصّ « 1 » پرداخته و در آنها اشعارى با آوازهاى ويژه مىخواندند . از طرف ديگر فتواى مشهور فقهاى مشهور شيعه در حرمت غناء دستاويزى براى مخالفان تصوّف شده بود . اين جوّ را مىتوان از كلام علامه مجلسى از شاگردان و فقهاى معاصر با فيض به دست آورد كه دربارهء متصوّفه مىگويد :
در اين زمان نيز بسيارى از اين مزخرفات از ايشان مىشنوم و اين مضامين را در شعرهاى عاشقانه بستند و به دست جلفى چند دادند كه ايشان خوانند و دست بر
هامش
( 1 ) . به آن مجلس « سماع » مىگفتند .