داخل كرده است . )
مرحوم فيض مىفرمايد : اين جواب امام عليه السلام از باب جدل و براى اسكات طرف و بريدن زبان آن كافر است . امام درحدّ فهم او پاسخى مناسب حال وى به او داد . جواب برهانى و استدلالى اين سؤال امر ديگرى است و آن اينكه عدم تعلق قدرت خداوند بر اين كار ، ناشى از نقصان قدرت الهى و عموميت اين قدرت نيست ، بلكه نقصان از طرف اين عمل مفروض است كه محال است و ذاتاً ممتنع الوجود است . اين عمل « شىء » نيست تا تحت قدرت الهى درآيد .
لذا شخصى همين سؤال را از امام على عليه السلام پرسيد : حضرت در پاسخ فرمود :
انَّ اللَّهَ لايُنْسَبُ الَى الْعَجْزِ وَ الَّذى سَأَلْتَنى لا يَكُونُ ؛ در ساحت قدرت الهى عجز و ناتوانى راه ندارد ؛ امّا موردى كه تو سؤال مىكنى خود « نشدنى » و محال است . « 1 »
فيض علاوه بر سبب صدور ، به زمان صدور روايت نيز توجه دارد . « 2 »
در آخر اضافه مىكنم كه فيض در هنگام تفسير آيات قرآن در « وافى » نيز به شأن نزول آنها عنايت داشته است . « 3 »
نمونههايى از توجه فيض به فضاى صدور روايات
قبلًا بيان كرديم كه مراد ما از فضاى صدور ، شرايط سياسى ، اجتماعى ، فرهنگى و . . .
هامش
( 1 ) . همان ، ص 322 .
( 2 ) . همان ج 2 ، ص 499 . گفتوگوى امام باقر 7 با خاندان عباسى را آورده است و تذكر مىدهد كه اين گفتوگو قبل از سر كار آمدن عباسيان بوده است .
( 3 ) . براى نمونه ر . ك . به : الوافى ، ج 3 ، ص 519 ؛ ج 5 ، ص 689 ؛ ج 8 ، ص 1080 .