9 بلوغ ، امرى است نسبى
مشهور فقها گويند :
بلوغ يكى از شرايط عامّهء تكليف است و تكليف ، تحقق مىيابد به حصول بلوغ و وجود عقل به خاطر نصوص ، و ضرورت دين .
بلوغ به يكى از سه نشانهء زير حاصل مىشود : 1 - محتلم شدن . 2 - روييدن موى زبر بر پارهاى مواضع بدن . 3 - رسيدن به سن بلوغ ، و سن بلوغ در پسران 15 سال كامل ، و در دختران نه سال تمام است . « 1 »
ملّامحسن فيض با توجّه به اخبار و توفيق بين آنها گويد : بلوغ امرى است نسبى كه نسبت به تكاليف مختلف ، فرق مىكند ، و در موارد مختلف ، متفاوت مىشود ، توفيق و جمع بين اخبار ، اقتضا مىكند كه معنى بلوغ از نظر سن بالغين ، نسبت به انواع تكاليف ، مختلف باشد ، چنان كه اين معنى ظاهر مىشود از آنچه در باب روزه روايت شده است مبنى بر اينكه روزه بر دختر ، پيش از آنكه به سيزده سالگى كامل برسد واجب نيست ، مگر انكه پيش از آن ، خون ببيند ، و نيز آنچه در باب حدود روايت شده است مبنى بر اينكه دختر هرگاه به نه سالگى برسد ، در حدود الهى و مسائل كيفرى مسؤوليت پيدا مىكند و حدود به طور كامل دربارهء او اجرا مىگردد .
و نيز آنچه در باب وصيّت و عتق و امثال آنها روايت شده است كه وصيّت و . . . از زن در صورتى كه به ده سالگى رسيده باشد صحيح است .
هامش
( 1 ) - مفاتيح الشرايع ، چاپ قم ، ج 1 ، ص 14 و مبادى فقه و اصول از نگارنده ، چ يازدهم ، ص 284 .