خاتمه
در كتاب « منلايحضرهالفقيه » از حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام روايت كرده كه « هر كه به مسجد آمد و شد كند ، مىرسد به او يكى از هشت چيز : برادر مؤمنى كه يارى او كند در راه حق يا علم تازهاى كه باعث ترقى او شود يا آيهء محكمى و نشانهء ظاهرى كه راهبر شود او را به سوى حق يا رحمتى كه در انتظار آن بوده باشد يا كلمهاى كه او را باز دارد از هلاكت يا باعث شود بر هدايت يا ترك گناهى از روى ترس يا حيا » « 1 » .
و از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده كه كسى از ايشان پرسيد كه اقلّ آنچه جماعت به آن حاصل شود چند كس است ؟ فرمود :
« مردى و زنى . و اگر كسى حاضر نشود به مسجد ، مؤمن تنها جماعتاست ؛ به جهت آن كه چون اذان و اقامت گفت ، نماز مىگزارد در پس او دو صف از ملائكه ، و چون اقامت گفت تنها « 2 » ، نماز مىگزارد در پس او يك صف از ملائكه » « 3 » .
و در كتاب مذكور مىگويد كه چون باران يا سرماى سخت باشد جايز است كه در خانه نماز بگزارند و به مسجد نروند به جهت آنكه حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله و سلم فرمود : « إِذَا ابْتَلَّتِ النِّعَالُ فَالصَّلَاةُ فِي الرِّحَالِ » « 4 » .
هامش
( 1 ) . « مَنِ اخْتَلَفَ إِلَى الْمَسَاجِدِ أَصَابَ إِحْدَى الَّثمَانِ : أَخاً مُسْتَفَاداً فِي اللَّهِ عز و جل ، أَوْ عِلْماً مُسْتَطْرَفاً ، أَوْ آيَةً مُحْكَمَةً ، أَوْ رَحْمَةً مُنْتَظَرَةً ، أَوْ كَلِمَةً تَرُدُّهُ عَنْ رَدًى أَوْ يَسْمَعُ كَلِمَةً تَدُلُّهُ عَلَى هُدًى ، أَوْ يَتْرُكُ ذَنْباً خَشْيَةً أَوْ حَيَاءً » ( منلايحضرهالفقيه ، ج 1 ، ص 237 ، ح 713 ؛ امالى صدوق ، ص 389 ، ح 16 ؛ بحارالأنوار ، ج 80 ، ص 351 ، ح 4 ) .
( 2 ) . نسخهء « ق » : « تنها گفت » .
( 3 ) . « سَأَلَ الْحَسَنُ الصَّيْقَلُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام عَنْ أَقَلِّ مَا تَكُونُ الْجَمَاعَةُ ، قَالَ : رَجُلٌ وَ امْرَأَةٌ . وَ إِذَا لَمْ يَحْضُرِ الْمَسْجِدَ أَحَدٌ فَالْمُؤْمِنُ وَحْدَهُ جَمَاعَةٌ ، لِأَنَّهُ مَتَى أَذَّنَ وَ أَقَامَ صَلَّى خَلْفَهُ صَفَّانِ مِنَ الْمَلَائِكَةِ ، وَ مَتَى أَقَامَ وَ لَمْ يُؤَذِّنْ صَلَّى خَلْفَهُ صَفٌّ وَاحِدٌ » ( منلايحضرهالفقيه ، ج 1 ، ص 376 ، ح 1095 ) .
( 4 ) . منلايحضرهالفقيه ، ج 1 ، ص 377 ، ح 1099 ؛ وسائلالشيعة ، ج 8 ، ص 292 ، ح 10698 .