فصل دوم پيشينهء تاريخى نسخ در فرهنگ خاندان وحى
در دوران 23 سالهء فرويش وحى بر دل « 1 » نورانى و پاك رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - مسأله « نسخ » « 2 » نيز چون ديگر پديدههاى قرآنى ، طى آياتى در خلال جريانهاى فرويش وحى ، طبق مقتضيات زمان به تدريج نازل مىشد .
رسول خاتم - صلّى اللّه عليه و آله - طبق دستور خداوندى آنها را براى صحابهء خويش تلاوت و بيان مىفرمود « 3 » .
خاندان عصمت و طهارت - عليهم السلام - بخصوص و صحابهء رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - به طور عموم مفهوم پديده « نسخ » را همچون ديگر مفاهيم قرآنى ، از رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - تلقى مىنمودند . اين حقيقت حياتى در بيانات گهربار رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - و ائمه اهل بيت - عليهم السلام - بويژه در
هامش
( 1 )نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ عَلى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ، ( شعرا / 192 - 194 ) ، « روح الامين جبرائيل آن را بر دل تو فرود آورده است تا از هشدار دهندگان باشى » .
( 2 ) الف :ما نَنْسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنْسِها نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْها أَوْ مِثْلِها . . .( بقره / 106 ) « هر آيهاى را نسخ كنيم يا آن را فرو گذاريم ، بهتر از آن يا همانندش را در ميان آوريم ، آيا نمىدانى . . . » .
ب :وَ إِذا بَدَّلْنا آيَةً مَكانَ آيَةٍ وَ اللَّهُ أَعْلَمُ بِما يُنَزِّلُ قالُوا إِنَّما أَنْتَ مُفْتَرٍ . . .( نحل / 101 ) « و چون آيهاى را به جاى آيهء ديگر آوريم ، خداوند به آنچه نازل كرده است ، آگاهتر است ، گويند تو افترا مىزنى . . . » .
ج :يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ . . .( رعد / 39 ) . « خداوند آنچه را بخواهد مىزدايد يا مىنگارد و ام الكتاب نزد اوست . . . » .
( 3 )وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ . . .( نحل / 44 ) « و بر تو قرآن را نازل كرديم تا بر امت آنچه فرستاده شده بيان كنى . . . » .