م - نتايج بحث
از آنچه گذشت ، نتايج ذيل به دست مىآيد :
1 - بحث از پديدهء نسخ در قرآن از بنيادىترين مسأله در دانش تشريع و قانونگذارى بوده و بدون شناخت كامل آن در عرصهء تشريع اسلامى ، با مشكل جدى روبهرو مىگرديم .
2 - در حوزهء تفسير ، فقه و اصول فقه ، مسألهء نسخ در قرآن ، از مباحث كليدى بوده و بدون آن راه استنباط احكام و دسترسى به مقاصد خداوندى در قرآن امكان نخواهد داشت .
3 - در دانش ارجمند كلام نيز بحث « نسخ » است كه راههاى اثبات حقانيت اسلام و « نسخ » اديان كهن را هموار مىنمايد .
4 - جهت پاسخ تحليلى و علمى بر دشمنان اسلام كه از پديدهء نسخ ، حربهاى عليه اسلام ، ساخته و آن را مىكوبند ، بحث از نسخ ، يك امر ضرورى است .
5 - در كشف سير تشريعات اسلامى و مراحل نظام تربيتى اسلام و همچنين براى خاتمه دادن به منازعهء دوازده قرنى پژوهشگران اسلام ، بحث « نسخ » ، راهگشا بوده و ضرورى مىنمايد .
6 - شناخت اعجاز تشريعى قرآن ، در چارچوب بحث و بررسى پديدهء « نسخ » در قرآن ، امكانپذير خواهد بود .
7 - از اين رهگذر است كه به اين نتيجهء ارزشمند مىرسيم كه نسخ ، تنها در حيطهء اختيار رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - بوده و پس از او و انقطاع وحى ، هيچ كس حق « نسخ » نداشته و هرگونه ادعايى از هر كس باشد ، مردود و باطل است .
8 - در آيينهء بيانات ائمهء اهل بيت - عليهم السلام - و همچنين در روايات اهل سنت ، مسألهء وقوع « نسخ » در قرآن ، در حد تواتر معنوى بوده و از مسلمات مذاهب اسلامى به شمار مىرود .
بنابراين ، بحث از امكان و وقوع نسخ در قرآن از مباحث اوليه و كليدى و حياتى