كه مصحف امام قطعا تنها در بردارندهء آيات و از نوع مصحفهاى ديگر نبوده است .
4 / 12 - اشتمال بر تنزيل
يكى ديگر از ويژگيهاى مصحف امام على كه در برخى از روايات در توصيف آن آمده ، اشتمال مصحف بر تنزيل است : كتبه بيده تنزيله و تأويله . « 1 » چنان كه در رساله محكم و متشابه نعمانى معروف به سيد مرتضى آمده : مشتملا على التأويل و التنزيل « 2 » . البته در برخى روايات به هنگام ذكر خصوصيات به اين تعبير نيامده و بجاى آن كلمه تفسير آمده است . مثلا در روايت بصائر الدرجات « 3 » و سليم بن قيس « 4 » و كمال الدين صدوق « 5 » آمده است : « علمنى تأويلها و تفسيرها و ناسخها و منسوخها » .
درباره معناى جمله فوق چند احتمال مطرح است :
1 - منظور از تنزيل ، آگاهى به زمان نزول آيات و رعايت ترتيب تاريخى قرآن باشد .
اين كلام را برخى از قرآن پژوهان احتمال دادهاند و لذا كسانى مانند ابن سعد ، گفته است : عدهاى گمان كردهاند مصحف امام بر اساس ترتيب نزول است : « فزعموا انه كتبه على تنزيله » . « 6 » بنابر اينكه تنزيل در اين كلام به همين
هامش
( 1 ) - بحار الانوار ، ج 89 / 41 ، كتاب سليم بن قيس ، ج 2 / 581 ، ح 4 .
( 2 ) - همان ، ج 90 / 126 ، طبرسى ، الاحتجاج ، ج 1 / 257 .
( 3 ) - محمد بن حسن صفار ، بصائر الدرجات / 198 .
( 4 ) - كتاب سليم ، ج 2 / 582 ، البته قيد تفسيرها نيامده است ، اما در تفسير عياشى ج 1 / 91 خبر 52 آمده است .
( 5 ) - صدوق ، محمد بن على بن بابويه ، كمال الدين ، ج 1 / 284 .
( 6 ) - ابن سعد الزهرى ، الطبقات الكبرى ، ج 2 / 420 .