خصوصا در حالىكه مشدد باشد ، صوت آن به خيشوم ( حفرهء بينى ) منتقل مىشود و از آن بيرون مىآيد . چند كلمهء زير را به خوبى بخوانيد .
ان - انّا - النّور - نور
مخرج دهم
محل اداى حرف « راء » مىباشد كه از تماس سريع سر زبان - در حالتى كه كمى به سمت بالا برگشته است - با لثهء دندانهاى ثناياى بالا ، كمى عقبتر از مخرج « ن » به طرف سقف دهان ، ادا مىشود . اين سه حرف ( ل ، ن ، ر ) را ( ذلقى ) « 1 » مىگويند زيرا تيزى سر زبان در تلفظ آنها دخالت دارد « 2 » . كلمات زير را تلفظ كنيد :
ار - ارحم الرّاحمين - الرّجال - مرية - ربّ
مخرج يازدهم
حروف « تاء ، دال ، طاء » از چسبيدن و برخورد روى سر زبان با لثهء دندانهاى ثناياى بالا ( از سمت دندانها به جانب سقف دهان ) ادا مىشود . به اين ترتيب كه ابتدا « د » ، كمى بالاتر « ت » و پس از آن « ط » ادا مىشود . اين سه حرف را « نطعى » گفتهاند ؛ زيرا نطع به معناى برآمدگى و خطوط سقف دهان است . كلمات زير را تلفظ كنيد :
ات - اد - اط - اتت - تشطط - الدّين - و التّين - و الطّور - طاهر - تآئبين
هامش
( 1 ) - در بعضى كتابهاى قرائت و تجويد به نقل از برخى نوشتهها اين حروف را لثوى گفتهاند كه صرفا حروف مذكور به اين لقب شهرت يافتهاند . امّا نظر معتبرتر همان است كه گفته شد .
( 2 ) - در تلفظ راء ( در حالت تفخيم ) زبان تقريبا به پشت زبان مايل مىشود كه توضيح بيشتر آن پس از اين در بحث تفخيم و ترقيق خواهد آمد .