كرده مؤيد سيوطى است ، ايشان مىگويد : امام صادق ( عليه السلام ) فرمود : اين آيه پس از آنكه پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) از جنگ تبوك در سال نهم هجرى مراجعت كرد ، نازل شده . تا اينكه مىگويد : پس زمانى كه اين آيات از سوره توبه نازل شد . . . « 1 » .
از اين روايت خصوصا جملهء « زمانى كه اين آيات از سورهء توبه نازل شد » استفاده مىشود كه اين آيات ، جدا از آيات ديگر توبه نازل شده است .
و اين قول ، تأييد مىشود با بعضى از شأن نزول اين آيات ، مانند آنچه سيوطى در اسباب النزول از مسلم و ابن حيان و ابى داوود از نعمان بن بشير نقل كرده است ، مىگويد : ما ( يعنى گروهى از صحابه ) نزديك منبر رسول اللّه ( صلّى اللّه عليه و آله ) نشسته بوديم بعضى از ما مىگفت : هرگاه من سقايت حج را بجا بياورم باكى ندارم كه بعد از اسلام ، ساير اعمال را ترك كنم و ديگرى مىگفت : تعمير مسجد الحرام افضل از سقايت است و شخص سوم اظهار مىكرد جهاد در راه خدا بهترين اعمال است . پس عمر آنان را از اين بحثها منع كرد كه صداهاى خود را نزد منبر رسول اللّه بلند نكنند و وعده داد تا مسئله را از رسول خدا سؤال كند و او پس از اداى نماز جمعه به محضر پيغمبر رسيد و مورد نزاع را سؤال نمود پس آيه
« أَ جَعَلْتُمْ سِقايَةَ الْحاجِّ . . .
وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ »
« 2 » نازل شد .
بنابر اين سخن ، و با شواهد ديگرى كه دلالت دارند بر اينكه تعدادى از آيات سورهء توبه به تنهايى - و نه در ضمن سوره - نازل شده است ، بايد گفت : قول به اينكه سوره برائت يك جا نازل نشده خالى از رحجان نيست .
4 - سوره مرسلات
سيوطى در كتاب اتقان ، اين سوره را در شمار سورههايى كه يك جا نازل شده آورده است و از مستدرك از ابن مسعود ، نقل كرده كه ما در حضور پيغمبر در غار بوديم كه
« وَ الْمُرْسَلاتِ عُرْفاً »
نازل شد و من از زبان پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) ، اين سوره را اخذ كردم در حالى كه دهان پيغمبر به قرائت آن تر بود ( يعنى فورا ) ولى نفهميدم سوره مرسلات در كجا ختم گرديد آيا در آيه
« فَبِأَيِّ حَدِيثٍ بَعْدَهُ يُؤْمِنُونَ »
كه آيهء اخير اين سوره است و يا در آيهء
« وَ إِذا قِيلَ لَهُمُ ارْكَعُوا لا يَرْكَعُونَ »
هامش
( 1 ) تفسير برهان ، ج 2 ، سوره برائت ، ص 100 .
( 2 ) سوره برائت ، آيه 19 .