پس از جواب شيخ دربارهء قدر ، عبارات ذيل آمده : « و كتب اليه أيضا ، قدس اللّه روحه العزيز : و جزاك اللّه عنّا خيرا ، فهمت ما كتبه المولى افضل المتأخرين سوّمه اللّه بسيماء السعادة و السلامة و توجّه بتاج العزّ و الكرامة في سرّ القدر ، و ما اليق بهذا الموضع حقيقة قضاء اللّه تعالى . فان تفضّل المولى بازالة الاشكال فزيادة انعام . فكتب الشيخ الرئيس : قضاء اللّه . . »
در مجموعه خطى ديگر متعلق بكتابخانهء مدرسهء سپهسالار ، بشمارهء 2912 ، نيز نظير رسالهء فوق ديده مىشود ، ولى عنوان آن چنين است :
« رسالة الشيخ في تحقيق القدر و القضاء » و اين طور آغاز مىشود : « و سأل أيضا قدس سرّه عن معنى قول الصوفيّه . . » . مقدمهء جواب دربارهء قضا همان است كه در مجموعه شمارهء 1216 آمده .
از اين همه چنين به نظر ميرسد كه ابن سينا مقالهء خود را در باب قضا در بيش از يك جا به كار برده ، و محتمل است كه نخست آن را در پاسخ سؤال أبو سعيد أبى الخير آورده و پس از آن آن را در لسان العرب نيز مندرج ساخته باشد .
نسخى كه در طبع اين رساله مورد استفادهء اين جانب بوده است عبارتند از :
1 - نسخهء م مجموعهء خطى متعلق بكتابخانهء ملّى ملك ، بشمارهء 4693 .
اين مجموعه نسخهايست جديد و بىتاريخ و مشتمل بر سى و سه رساله و مقاله فلسفي و كلامي و جز اينها . نسخهء منتخب لسان العرب نسخهايست بدون اعراب و بنهايت مغلوط ، و بسيارى از كلمات آن بىنقطه و لايقرأ است . جز در مورد فصل « قضا و قدر » اين نسخه تنها نسخهء مورد استفادهء نگارنده بوده است .
2 - نسخهء ت نسخهء عكسي مجموعهء خطى كتابخانهء اياصوفيهء إسلامبول ،
پنج رساله ( فارسى ) — صفحة 3
مساهمون: أبو علي سينا
ص٣