الحديت ( روايات تربيتى از مكتب اهل بيت ع ) — صفحة 397

و ان عضّته الفاقة شغله البلاء و ان جهده الجوع قعدت به الضّعف و ان افرط به الشّبع كظّته البطنة فكلّ تقصير به مضرّ و كلّ افراط له مفسد « 1 » على عليه السّلام در بارهء قلب آدمى كه خلقتى بس عجيب و شگفت‌آور دارد فرموده است : در اين كانون تمايلات عاطفى ، مجموعه‌اى از خواهشهاى حكيمانه و تمايلاتى ضدّ آنها گرد آمده است ، اگر اميدوار شود تمنّاى طمع خوارش ميسازد ، اگر ميل بآز و طمع در ضميرش جنبش كند خواهش حرص تباهش مينمايد ، اگر نااميد گردد اندوه و غم او را ميكشد ، اگر حالت غضب بر وى دست دهد بشدّت خشمگين ميگردد ، اگر خشنود شود خودداريهاى لازم را فراموش مىكند ، اگر دچار خوف و هراس شود در جستجوى راه نجات ، حيرت‌زده و مبهوت ميگردد ، اگر در امنيّت و گشايش قرار گيرد غفلت و نادانى آن را از كفش ميربايد ، اگر بمصيبتى دچار شود بىتابى رسوايش مىكند ، اگر مالى بدست آورد توانگرى بطغيانش واميدارد ، اگر فقر و تهيدستى آزارش دهد گرفتار بلا مىشود ، اگر گرسنگى بر او فشار آورد ناتوانى ، گريبان‌گيرش مىكند ، اگر در خوردن زياده‌روى كند فشار شكم ناراحتش ميسازد ، پس هر كوتاهى و كندروى در تمايلات ، براى بشر زيان‌آور است ، و هر افراط و تندروى نيز مايهء فساد و تباهى است . و انّما قلب الحدث كالارض الخالية ما القى فيها من شىء قبلته فبادرتك بالادب قبل ان يقسو قلبك . « 2 »