و ناصر الدّين شاه مانع گرديد « 1 » ، و در تهران امور معاشش از عوائد املاكى كه در اطراف زنجان داشت مىگذشت ، و همواره مجلس تدريسش در آنجا دائر و چندين نفر از افاضل از درس او برخاستهاند ، و بواسطهء روابطى كه در تهران با پادشاه وقت خود داشت و ناسخ و منسوخى در احكام نمىنوشت محكمه شرعيه وى بغايت رايج و هميشه مورد مراجعهء مترافعين مىبود ، و بالطبع با وضع استبدادى آن زمان مخالف و همواره عمليات مستبدانهء حكام آن دوره را تنقيد [ كذا . م ] مىكرد ، الا اينكه افكار عموم و محيط آن عصر اقتضاء ابراز بيش از اين نداشت .
و بالاخره ، وى را تأليفات چندى است ، از اين قرار : اول كتاب « ايضاح السبل » در ترجيح و تعادل ، انجام تأليف آن سنه 1314 . دويم كتاب « تحفة القاصد » در اينكه اصالت طهارت اصلى علىحده نيست . سيم « رسالهء در تحليل امه » . چهارم كتاب « التنقيد » در احكام تقليد . پنجم « كتاب حج » . ششم كتاب « الحق المصاب » در حكم خز و سنجاب .
هفتم رسالهء « حكم الرباء » در جميع اديان . هشتم رساله « دافعة العطب » در آنيهء فضه و ذهب .
نهم كتاب « الذخيرة » در علم درايت . دهم كتاب « رشحة الخاطر » در فساد مقالات اخباريه .
يازدهم رسالهء « طيف الخيال و الاجماع » . دوازدهم كتاب « غاية المرام » در أحكام صيام .
سيزدهم كتاب « الفوائد الرازية » . چهاردهم « رسالهئى در قاعدهء لا ضرر » . پانزدهم كتاب « كيمياى سعادت » در طهارت اعراق ، به فارسى . شانزدهم كتاب « لايق الفكر العليل » در آب قليل .
هفدهم كتاب « مقابس الانوار » در اصول . هيجدهم كتاب « المقلة العبراء » در مقتل خامس اصحاب كساء . نوزدهم كتاب « نسيج الديباج » در شمارهء ازواج . بيستم كتاب « نومة اليقظان » در حكم كتابى .
مرحوم حاج ميرزا ابو طالب پس از مدت شصت و نه سال و سه ماه قمرى و بيست و هفت روز عمر ، در آدينه پانزدهم ماه ربيع المولود سنه 1329 هزار و سيصد و بيست و نه - مطابق 26 حوت ماه برجى - در كتابخانهء منزل شخصى خود در تهران وفات كرد ، و در مشهد
هامش
( 1 ) آيا كيفيت اصرار مرجع وحيد زمان ميرزاى شيرازى ( قدس سره ) و منع ناصر الدّين شاه چگونه بوده است ؟ ! . م .