از اجله علماء عصر حاضر گرديدند .
در « الذريعة 13 : 33 » فرمايد : « در يكى از شبهاى دوره اخير تدريس او شاگردان وى را شماره نمودند و زياده بر هزار و دويست نفر بشمار آمدند ، انتهى .
و او با ابهت و وقارى تمام در بالاى منبر درس مىگفت ، و پس از وفات ميرزاى شيرازى رياست علمى شيعه در هرجا از ايران و عراق عرب و هند و افغانستان و غيره بوى مرجوع و مرجعيت و مطبوعيتى فوقالعاده بهم رسانيد .
و چون صداى مشروطهخواهى در ايران بلند شد از نفوذ او استفاده نموده و در مشروطه خواهى او را با خود همراه كردند « 1 » ، و او هم با جدى بليغ و جهدى شايان در استقرار مشروطه در ايران ايستادگى و در نتيجه غالب علما هم با وى موافق و آنها كه مخالفت كردند يا معتزل و غير مرجوع شدند با سر در سر اين كار دادند ، و ازاينرو نامش در تاريخ مشروطيت ايران مقام بلندى را احراز ، و خود در ممالك خارجه شهرتى بسزا بهم رسانيد . ولى افسوس كه پس از چندين سال عكس مقصود او از اين مشروطه در ايران ظاهر و فرزند بزرگوارش مرحوم آقازاده يكى از كسانى بود كه مقهور گرديد و جان شيرين را در اين راه از دست داد .
و بههرحال ، مرحوم ملا محمد كاظم كتب چندى تأليف كرده همه در نهايت دقت و تحقيق ، و اشهر همه كتاب « كفاية الاصول » در اصول فقه است كه چنانكه نوشتيم مطرح تدريس و تدرس علماء اصول و در نزد عموم ابن فرقه مرجوع اليه و مقبول است ، و چندين نفر از بزرگان شرح يا حاشيه بر آن نوشته و مراتب علمى خود را در اطراف مطالب آن ابراز داشتهاند .
و او در يك ساعت پيش از طلوع آفتاب روز سهشنبه بيستم ماه ذى الحجة الحرام سنه 1329 هزار و سيصد و بيست و نه - مطابق 19 قوس ماه برجى - در نجف وفات كرد ، و هم در آنجا در مقبرهء ميرزاى رشتى ( 1312 ) كه در صحن مقدس طرف راست كسى است كه از در شرقى بزرگ بيرون مىرود دفن شد .
و فرزند بزرگش ميرزا محمد مهدى آيتاللّهزاده از علما و أعيان عصر در نجف
هامش
( 1 ) در اين خصوص نامههاى فيما بين ادوارد براون انگليسى و صاحب عنوان در مجله « يادگار ، سال 1 ش 2 ص 46 - 51 » مراجعه شود .