عديده نموده تا سرآمد أقران خود گرديد ، و مخصوصا در خط نسخ تعليق و شكسته بمقامى سامى رسيد ، و در سنه 1277 كارگزار جزيرهء بحرين شد ، و در سنه 1281 كه ظل السلطان فرمانفرماى فارس بود وى به خدمت آن شاهزاده آمده و بمنصب منشىباشى او برقرار گرديد ، و بعد از آنكه حكمرانى ممالك متعدده بظل السلطان واگذار شد وى بعنوان نايبالحكومهء او سرافراز آمد ، و در سنه 1304 از جانب امناء دولت عليه لقب ركن الملك يافت ، و تا آخر حكومت ظل السلطان كه سال 1325 بود بدان سمت باقى بود ، و پس از آن ترك خدمت دولت نموده و در خانه نشست ، و در طول اين مدت شعرا و ادبا و سخنسرايان مديحهها براى او سروده و از فيض او بهرهها مىبردند ، و در خانهء خود انجمن شعرا را بر پا مىداشت ، و خود هم شعرهاى خوب مىسرود و در آنها بمناسبت سلسلهء خويش تخلص خلف مىنمود « 1 » ، و آثار جليله و مآثر جميله از خود بيادگار گذاشت كه اهم و اعظم و اشهر آنها مسجدى است كه در اول قبرستان تخت فولاد اصفهان بنا نهاده ، و اتمام آن در سنه 1321 بوده ، و بواسطهء احياء گرفتن در آن در شبهاى جمعه و همچنين نماز در آن در ساير اوقات ؛ محل فيوضات و موجب نزول رحمات كثيره بر بانى آن است ، چنان كه بنا بمرقومات « تذكرة القبور : 51 » عمارتى چهار طاقى بر سر قبر آقا محمد بيدآبادى در تخت پولاد و طاق گنبد و تعميرات تكيهء مرحوم حاجى محمد جعفر را نيز او بنا نهاده و تعمير تكيهء مير نيز او نموده ، انتهى . و تعميرات صحن حضرت عسكريين عليهما السلام در سامره هم از او است .
و پنج سنگ قرآن مجيد هر سنگى هزار و پانصد جلد و يك سنگ « جامع عباسى » و يك سنگ « زاد المعاد » و « صحيفه سجاديه » از هركدام هفتصد و پنجاه جلد چاپ زده كه قرآنها بضميمهء كشف الآيات و برخى بضميمهء كتب ديگر است و مخصوصا يك چاپ بضميمهء « رسالهء استخارهء » مرحوم آقا ميرزا ابو المعالى كرباسى ( اعلى اللّه مقامه ) مىباشد ؛ و همه را مجانا بأهل علم بذل نموده .
و در ماه شعبان سنه 1328 به سفر حج بيت اللّه الحرام مشرف شد .
و بالاخره ، در سهشنبه هفتم حسابى ( هشتم هلالى ) ماه جمادى الاولى سنه هزار و سيصد و سى و يك - مطابق 26 حمل ماه برجى - در اصفهان ، بلاعقب وفات كرد ، و در تخت فولاد
هامش
( 1 ) نمونه شعر خلف در رثاء صاحب « روضات الجنات » در ( ج 3 ص 816 ) گذشت . م .